Seçim Sandığı mı Yoksa Köy Sandığı mı?
Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Hasan Kaya makalesinde;
Dünya krizlerle boğuşuyor…
Bir yanda savaşlar, bir yanda ekonomik daralmalar, öte yanda küresel güç mücadeleleri.
Türkiye de doğal olarak bu fırtınalı dönemin tam ortasında yol almaya çalışıyor.
Ancak bütün bu büyük başlıkların arasında, “Ne olursan ol yine de gel” anlayışını hatırlatan, “Langırt Köy Sandığı” benzetmeleriyle hafızalara kazınan ve çoğu zaman “oldu da bitti maşallah” dedirten kronikleşmiş bir siyasi mesele var: Parti değiştiren belediye başkanları.
Biliyorsunuz, demokrasilerde seçmen sandığa giderken yalnızca bir kişiye oy vermez. Bir anlayışa, bir programa ve bir siyasi kimliğe de destek verir.
Belediye başkanları da seçim meydanlarına bağımsız aday olarak çıkmazlar. Bir partinin rozetiyle, o partinin bayrağı altında, o partinin söylemleriyle vatandaşın karşısına çıkarlar. Rakiplerini eleştirir, kendi siyasi çizgilerini savunur ve seçmenden destek isterler.
Sonra ne olur?
Seçim biter.
Mazbata alınır.
Aradan bir süre geçer ve dün meydanlarda ağır sözlerle eleştirilen partilerin kapısı çalınır.
Düne kadar yanlış bulunan politikalar doğru, yıllarca karşı çıkılan siyasi anlayışlar ise makul ve kabul edilebilir hâle gelir.
İnsan ister istemez şu soruyu soruyor:
Madem bugün doğru olan buydu, dün seçmene neden başka şeyler söylendi?
Eğer seçimden sonra değişen sadece parti tabelasıysa ortada ciddi bir tutarsızlık vardır. Yok eğer değişen fikirlerse, o zaman seçmenin de yeniden söz söyleme hakkı doğmuştur. Çünkü siyasetçinin gerçek patronu seçmendir.
Parti değiştiren belediye başkanlarının hukuken buna hakkı olabilir. Buna kimsenin itirazı yoktur. Ancak demokrasi yalnızca hukukla ayakta duran bir sistem değildir. Siyasi ahlak diye bir kavram da vardır.
Seçmenin verdiği oy bir emanetse, o emanetin hangi şartlarda alındığını da unutmamak gerekir. Vatandaş size yalnızca adınız için değil, pusuladaki siyasi kimliğiniz için de oy verdi. Bu nedenle seçildikten sonra başka bir partiye geçmek, sadece siyasi bir tercih değil; seçmen iradesi açısından da tartışılması gereken bir meseledir.
Demokrasi, sandıktan çıkan iradeye seçimden sonra da sadık kalabilmektir. Aksi hâlde kazanan belediye başkanı olabilir; fakat kaybeden vatandaşın siyasete duyduğu güven olur. Vatandaş önümüzdeki seçimde sandığa giderken, “Benim verdiğim oyu acaba sırtına yükleyip başka partiye gider mi?” endişesini taşıyacaktır.
Meselenin bir de çifte standart tarafı var.
Parti değişikliği bizim desteklediğimiz siyasi harekete doğru oluyorsa buna “siyasi tercih” deniliyor; bizim desteklediğimiz partiden başka bir yere gidiyorsa “ihanet” olarak niteleniyor.
Oysa ilke, kişilere ve partilere göre değişmez.
Dün doğru dediğimize bugün yanlış, bugün doğru dediğimize yarın yanlış demeye başladığımızda ortada ilke değil, tarafgirlik kalır.
Bir zamanlar sık sık parti değiştiren siyasetçiler için “fırıldak” benzetmeleri yapılırdı. Elbette bugünkü tabloyu aynı kefeye koymak doğru olmaz. Ancak seçmen açısından ortaya çıkan kafa karışıklığını da görmezden gelemeyiz.
Peki siyaseten bakıldığında belediye başkanlarının parti değiştirmesi gerçekten bir üstünlük sağlıyor mu?
İlk bakışta evet.
Gelen parti açısından bu durum bir kazanım gibi görülebilir.
Ayrılan parti açısından ise bunun bir kayıp olduğu açıktır.
Hele ki AK Parti belediyeciliğiyle CHP ve sonrasında Yeni Parti yönetimindeki belediyelerin performansı yan yana konulduğunda, peştimalli, baklavalı tartışmalar ve sevgililerin belediye kadrolarına taşındığı iddiaları üzerinden tablo çok daha net okunabiliyor.
Siyasi merkezlerde yapılan hesaplar da genellikle bu tablo üzerinden kurulur.
Fakat sıradan vatandaşın penceresinden bakıldığında mesele çoğu zaman çok daha farklı görünür.
Siyasetçiler açısından önemli görünen hesaplar, vatandaşın günlük hayatında çoğu zaman somut bir karşılık bulmaz.
Çünkü vatandaş parti merkezlerinin hanesine kaç puan yazıldığından çok, kendi mutfağındaki hesabın nasıl değiştiğine bakar.
Seçmenin asıl beklentisi tabelaların değişmesi değil; hizmetin, adaletin ve yaşam şartlarının iyileşmesidir.
Sonuçta bir belediye başkanının hangi partiye geçtiği siyasetin gündeminde büyük bir mesele olabilir. Fakat vatandaş için asıl soru hâlâ aynıdır:
Hayatımda ne değişti?
Eğer bu soruya verilen cevap değişmiyorsa, siyasi transferlerin kazananı da kaybedeni de uzun süre hatırlanmaz. Seçmenin hafızasında kalan ise kendisine verilen sözlerin tutulup tutulmadığıdır. Çünkü sandığın gerçek sahibi milletin kendisidir ve emanetin değeri, ona gösterilen sadakatle ölçülür.
Bir de kartpostalları andıran o görüntüler var…
Tekirdağ ve Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlarının, adeta bir podyum yürüyüşünü andıran bir özgüvenle AK Parti Genel Merkezi’ne girişleri…
Kamuoyunda uzun süre fon tartışmalarıyla gündeme gelen eski bir kadın bakanın mahkeme koridorlarından çıkarken verdiği görüntüler…
Siyasetin son dönemde ürettiği bu kareler, yalnızca kişi ve partiler arasındaki geçişleri değil; ilke, tutarlılık ve siyasi hafıza tartışmalarını da yeniden gündeme taşıyor.
Bütün bunlardan sonra asıl merak edilen şudur:
Vatandaş bir sonraki seçimde sandığa hangi duygu ve düşüncelerle gidecek?
Daha da önemlisi, aynı heyecanı, aynı güveni ve aynı inancı koruyabilecek mi?
Çünkü demokrasiler yalnızca oy pusulalarıyla değil, seçmenin duyduğu güvenle ayakta kalır. Eğer seçmen verdiği oyun ve ortaya koyduğu iradenin zamanla anlamını yitirdiğini düşünmeye başlarsa, bunun kaybı herhangi bir partinin hanesine yazılan birkaç belediyeden çok daha büyük olacaktır. O gün kaybeden sadece bir siyasi parti değil, güven duygusunun kendisi olacaktır.
Ve belki de bugün sorulması gereken en önemli soru şudur:
Sandığın emanetçisi kimdir?
Seçilenler mi?
Yoksa o emaneti verip günü geldiğinde hesabını sorma hakkına sahip olan millet mi?
Yoksa “Langırt Köy Sandığı” anlayışı mı?
