Türkiye’de İş Hayatı ve Pazartesi Sendromu

Vatan Medya araştırmacı köşe yazarı Mali Müşavir Bahri Palas Muhasebe ofisinde çalışan Havva Gündüz ile yaptığı sohbeti kaleme alarak sizler ile paylaştı.

Türkiye’de İş Hayatı ve Pazartesi Sendromu

Masanın başına geçip bilgisayarın açma tuşuna bastığımda saat tam dokuz. Önümde onay bekleyen e-faturalar, üst üste yığılmış klasörler, ekranda henüz açılmamış onlarca e-posta ve dumanı tüten bir kupa çay… Koridordan geçen çalışma arkadaşlarımın yüz ifadelerine bakıyorum; her birinde aynı donukluk, aynı yorgunluk. Sanki birazdan şirket adına en zorlu vergi incelemesine gireceklermiş gibi bir ağırlık var havalarda. Biz çalışanlar buna kısaca “Pazartesi Sendromu” diyoruz; ancak meselenin aslı yalnızca takvim yaprağındaki bir günden çok daha fazlası.

Ben Havva. Yıllardır rakamlarla, hesap planlarıyla, bilançolarla ve mizanlarla iç içe yaşayan bir muhasebeciyim. İşin özünü sorarsanız, Türkiye’de çalışmak tam olarak çift taraflı kayıt sistemine benzer. Bir tarafa emek verirsiniz, umut yazarsınız; diğer taraftan yol çilesi, geçim derdi, bitmeyen talepler hemen borç hanenize masraf yazar. Gelin, işin teknik tarafını bir kenara bırakalım; sokaktaki insanın, servisteki gencin, ofisteki memurun gözünden bu döngüyü en sade haliyle konuşalım.

Pazar Akşamı Çöken O Meşhur Sıkıntı

Her şey aslında pazartesi sabahı başlamaz. İlk işaretler pazar günü akşamüzeri, saatler henüz altıyı ya da yediyi gösterirken gelir. Evde televizyon açıktır, bir fincan kahve içilmektedir ama akıl artık evde değildir. İnsan zihni, ertesi sabah çalacak alarmın telaşına çoktan girmiştir.

Bunu bir muhasebeci gözüyle anlatayım: Henüz malı teslim almadan ya da hizmeti tamamlamadan faturasını kesmeye çalışmak gibidir bu. Yaşanmamış bir günün kaygısını peşin peşin yükleniriz. O saatlerde gelen bir şirket bildirimi ya da aklımıza düşen yarım kalmış bir rapor, pazar gününün dinlenme payını sıfıra indirir. Zihin dinlenemeyince, beden de haftaya ekside başlar.

Yollarda Tüketilen Enerji ve Büyükşehir Gerçeği

Türkiye’de iş hayatının en yıpratıcı kalemi çoğu zaman ofiste geçen süre değil, ofise ulaşana kadar harcanan enerjidir. İstanbul’da, Ankara’da ya da İzmir’de çalışan herhangi birine sorun; günün en zorlu görevi sabah metrobüse, metroya binmek ya da trafikte saatlerce beklemektir.

Pazartesi sabahı yola çıktığınızda, insanların yüzünde hafta sonunun huzurundan eser kalmadığını görürsünüz. İşe henüz adım atmadan, mesai başlamadan enerjimizin büyük bir kısmını yolda bırakırız. Muhasebede buna “faaliyet dışı gider” deriz; üretmediğiniz, size değer katmayan ama cebinizden ve ruhunuzdan eksilen bir maliyet. Masanın başına oturduğumuzda hissettiğimiz o tükenmişlik, çoğu zaman işin zorluğundan değil, sabahın ilk iki saatinde verilen bu hayat mücadelesindendir.

Masam hep evrak yığını önceliklerimi belirleyememek bu da beni bir başka yoruyor.

Pazartesi sendromunu büyüten bir diğer sebep, işe başladığımız ilk yarım saatte yaptığımız stratejik hatalardır. Bilgisayarı açar açmaz en karmaşık, en can sıkıcı konuyu çözmeye çalışırız. Ya da masada duran on farklı işin hepsini aynı anda bitirmek isteriz.

Bu durum, sene sonu devir işlemlerinin tamamını tek bir günde kapatmaya çalışmaya benzer. Sistem mutlaka hata verir, ekran kilitlenir. Yapılması gereken şey çok basittir:

İş yerlerinde insanı en çok yoran şey yapılan işin hacminden ziyade, insan ilişkileridir. Pazartesi sabahı herkes gerginken söylenen kırıcı bir söz, kurulan yanlış bir cümle günün bütün motivasyonunu altüst edebilir.

Bir de sınır meselesi var tabii. Hafta sonu gelen mesajlara anında cevap vermek, mesai bittiğinde bile işle bağını koparamamak çalışanların en büyük yanılgısıdır. Bir muhasebecinin kasasında para nasıl saklanıyorsa, insanın kendi enerjisi de öyle korunmalıdır. “Hayır” diyebilmek, sınır çekebilmek bir bencillik değil; uzun vadede işi kaliteli yapabilmenin en temel şartıdır.

Günün Bilançosunu Artıya Geçirmek İçin Basit Yollar

İş hayatının temposunu tamamen değiştiremeyiz belki ama bu tempoya verdiğimiz tepkileri sadeleştirebiliriz. Pazartesi günlerini bir krizden çıkarıp normal bir çalışma gününe dönüştürmek için şu pratik adımlar fazlasıyla işe yarar:

Cuma Günü Temizliği: Haftayı kapatırken masanızı ve masaüstü ekranınızı düzenli bırakın. Pazartesi sabahı tertemiz bir çalışma alanına gelmek, zihindeki karmaşayı yarı yarıya azaltır.

Kişisel Zamanı Korumak: Pazar akşamını işle ilgili konuşmalardan ve planlardan uzak tutun. O gün sizin dinlenme gününüzdür; hesabı pazartesi sabahı açın.

Nefes Araları Vermek: Gün içinde bilgisayar başından kalkıp iki dakika pencereden dışarı bakmak, bir bardak su içmek lüks değil, zihinsel bir zorunluluktur.

Gerçekçi Beklentiler: Bir günde bir haftalık işi bitiremezsiniz. Kendinize karşı adil olun; günlük yapabileceğiniz iş miktarını doğru tartın.

Hayat Bir İştir, iş ve hayatı dengeleyebilenler her zaman başarıyı yakalayabilmişlerdir.

Sonuç olarak pazartesi günleri düşmanımız değil; sadece yeni bir haftanın başlangıç çizgisidir. Önemli olan o çizgiye nefes nefese değil, adımlarımızı bilerek gelmektir. Rakamlar, dosyalar, raporlar bir şekilde tamamlanır, sistemler çalışır, vergiler ödenir, işler yürür. Ancak tükenen sağlığın ve kaybolan huzurun muhasebede telafi kaydı yoktur.

Hayatınızın bilançosunu çıkarırken huzur hanesini boş bırakmayın. Çünkü iyi bir çalışan olmanın ilk kuralı, önce iyi ve dengede bir insan kalabilmektir.