Mudanya’da asansör denetimi tartışması: “Asansörlerin denetimi kamusal sorumluluktur”

TMMOB Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, Mudanya Belediyesi’nin asansör periyodik kontrolleri kapsamında Oda ile yürütülen protokolü yenilemeyerek hizmeti özel bir muayene kuruluşuna devretme kararına ilişkin açıklama yaptı. Oda, kararın gerekçelerinin kamuoyuna açıklanmasını isterken, asansör güvenliğinin yalnızca teknik bir kontrol meselesi olmadığını, doğrudan yurttaşların can ve mal güvenliğini ilgilendiren kamusal bir sorumluluk olduğunu vurguladı.

BURSA – Mudanya’da asansörlerin periyodik kontrollerinin nasıl yürütüleceğine ilişkin yeni dönem tartışma konusu oldu. TMMOB Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu, Mudanya Belediyesi’nin Oda ile 2022 yılında imzalanan asansör periyodik kontrol protokolünü yenilemeyerek söz konusu hizmeti özel bir muayene kuruluşuna devretme kararına ilişkin kamuoyuna açıklamalarda bulundu.

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, asansörlerin her gün binlerce kişi tarafından kullanıldığını hatırlatarak, bu alanın doğrudan insan hayatını ilgilendirdiğine dikkat çekti. Oda, asansör periyodik kontrollerinin yalnızca teknik bir prosedür olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, denetimin bilimsel, bağımsız, şeffaf ve kamu yararını gözeten bir anlayışla yürütülmesinin büyük önem taşıdığını belirtti.

“Kararın gerekçesi kamuoyuna açıklanmalı”

Odanın açıklamasında öne çıkan başlıklardan biri, Mudanya Belediyesi ile yürütülen protokolün neden yenilenmediği oldu.

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, kendilerine protokolün yenilenmemesine ilişkin herhangi bir somut teknik veya idari gerekçe sunulmadığını belirterek, belediyenin kararın gerekçelerini kamuoyuyla açık biçimde paylaşması gerektiğini ifade etti.

Oda tarafından yapılan değerlendirmede, tartışmanın yalnızca “hangi kuruluşun kontrol yapacağı” üzerinden ele alınmasının doğru olmadığı vurgulanırken, asıl meselenin asansör denetimlerinin hangi koşullarda, hangi kalite standartlarıyla, ne ölçüde bağımsız ve şeffaf biçimde yürütüleceği olduğu belirtildi.

Açıklamada, özel bir muayene kuruluşuyla çalışılmasının belediyenin sorumluluğunu ortadan kaldırmadığına dikkat çekilerek, hizmetin niteliğinin ve kamu yararına uygunluğunun belediye tarafından etkin biçimde takip edilmesi gerektiği ifade edildi.

2022’de başlayan süreçte dikkat çekici değişim

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi ile Mudanya Belediyesi arasında 2022 yılında imzalanan protokol kapsamında ilçedeki asansörlerin periyodik kontrolleri Oda tarafından gerçekleştirildi.

Bu süreçte yalnızca asansörlerin teknik kontrollerinin yapılmadığını belirten Oda, bina sorumlularının bilgilendirilmesi, tespit edilen eksikliklerin giderilmesinin takip edilmesi ve ilgili taraflar arasında koordinasyon sağlanması gibi çalışmaların da yürütüldüğünü aktardı.

Odanın paylaştığı verilere göre, 2022 yılında periyodik ve tescil kontrollerinin ardından güvensiz ve kusurlu olarak değerlendirilen asansörlerin oranı yüzde 44 seviyesindeyken, bu oran 2026 yılında yüzde 19’a geriledi.

Oda, söz konusu değişimin düzenli ve bağımsız denetimin yanı sıra bina sorumluları, bakım firmaları ve belediye arasındaki koordineli çalışmanın da bir sonucu olduğunu belirtti.

Güvensiz ve kusurlu asansör oranı

Bu veriler, Odaya göre asansörlerin düzenli biçimde kontrol edilmesinin ve tespit edilen uygunsuzlukların takip edilmesinin güvenli asansör oranının artırılmasında önemli bir rol oynadığını gösteriyor.

“Denetimde temel ölçüt kâr değil, kamu yararı olmalı”

Makina Mühendisleri Odası, asansör periyodik kontrollerinin niteliği konusunda temel yaklaşımını da ortaya koydu.

Odaya göre asansör güvenliği söz konusu olduğunda temel ölçüt ekonomik getiri veya ticari faaliyet değil; kamu yararı, bilim, teknik, bağımsızlık ve süreklilik olmalı.

Asansörlerin günlük yaşamın ayrılmaz bir parçası haline geldiğine dikkat çeken Oda, özellikle konutlar, iş merkezleri, kamu binaları, hastaneler, okullar ve alışveriş merkezleri gibi çok sayıda kişinin kullandığı yapılarda denetim mekanizmasının etkin olmasının hayati önem taşıdığını vurguladı.

Bu nedenle periyodik kontrol sisteminin yalnızca bir “etiketleme” veya “raporlama” işlemi olarak görülmemesi gerektiği belirtilirken, tespit edilen kusurların giderilmesi ve güvenli kullanım koşullarının sürdürülebilir biçimde sağlanmasının da sürecin bir parçası olduğu ifade edildi.

Makina Mühendisleri Odası’nın hukuki ve teknik konumu

TMMOB Makina Mühendisleri Odası, açıklamasında kendi kurumsal yapısına da dikkat çekti.

Oda, Anayasa’nın 135. maddesi ve 6235 sayılı Kanun uyarınca kurulmuş kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olduğunu belirtti.

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, asansör periyodik kontrollerini akredite A Tipi Muayene Kuruluşu olarak uzman makina mühendisleri aracılığıyla yürüttüğünü ifade ederek, kontrollerin bilimsel, teknik ve bağımsız bir anlayışla gerçekleştirildiğini kaydetti.

Odaya göre meslek kuruluşlarının bu alandaki rolü yalnızca kontrol gerçekleştirmekten ibaret değil. Teknik bilgi birikiminin geliştirilmesi, sektörde çalışanların ve bina sorumlularının bilgilendirilmesi, kullanıcıların bilinçlendirilmesi ve güvenlik kültürünün yaygınlaştırılması da bu sorumluluğun önemli parçaları arasında bulunuyor.

1993’ten bu yana asansör güvenliği konusunda çalışmalar yürütülüyor

Makina Mühendisleri Odası’nın asansör güvenliği alanındaki çalışmalarının uzun yıllara dayandığı da açıklamada vurgulandı.

Oda, 1993 yılından bu yana Asansör Sempozyumları düzenlediğini, bu alanda teknik yayınlar hazırladığını, eğitimler gerçekleştirdiğini ve bina sorumluları ile kullanıcıların bilinçlendirilmesine yönelik çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Bu çalışmalarla asansör güvenliğinin yalnızca periyodik kontrol sırasında gündeme gelen bir konu olmadığına dikkat çekildi.

Asansörün tasarımından imalatına, montajından bakımına, periyodik kontrolünden kullanımına kadar bütün süreçlerin birbirini tamamlayan bir güvenlik zinciri oluşturduğu vurgulandı.

Oda, zincirin herhangi bir halkasında ortaya çıkabilecek aksaklığın kullanıcı güvenliği açısından risk yaratabileceğine dikkat çekerek, denetim mekanizmasının sürekli ve etkin olmasının önemini ortaya koydu.

Tartışmanın odağında “kamusal denetim” bulunuyor

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, açıklamasında özellikle “kamusal denetim” kavramının altını çizdi.

Odaya göre burada temel mesele, asansör periyodik kontrollerinin mutlaka belirli bir kurum tarafından gerçekleştirilmesi değil. Asıl önemli olan, bu kontrollerin şeffaf, bağımsız, bilimsel ve kamu yararını gözeten bir sistem içerisinde gerçekleştirilmesi.

Özel bir muayene kuruluşunun görevlendirilmesi halinde de belediyenin denetim ve sorumluluğunun devam edeceği belirtilirken, bu durumda hizmetin niteliğinin, bağımsızlığının, şeffaflığının ve kamu yararına uygunluğunun daha güçlü biçimde takip edilmesi gerektiği ifade edildi.

Oda, belediyelerin asansör güvenliği konusunda yalnızca hizmeti organize eden kurumlar olarak değil, aynı zamanda yurttaşların güvenliğini korumakla yükümlü kamusal aktörler olarak sorumluluk taşıdığını vurguladı.

Meslek odaları ve belediyeler arasındaki iş birliğine dikkat çekildi

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, açıklamasında belediyeler ile meslek odaları arasındaki teknik iş birliğinin kent yaşamına sağlayabileceği katkılara da dikkat çekti.

Oda tarafından ilçe belediyeleriyle imzalanan “Sağlıklı Kentleşme, Nitelikli Yapılaşma, Kültürel, Tarihi ve Doğal Çevre Değerlerinin Korunarak Geliştirilmesi için Ortak Mesleki Denetim ve Teknik İşbirliği Protokolleri” örnek gösterildi.

Bu tür iş birliklerinin belediyelerin teknik kapasitesini desteklediği ve kamusal hizmetlerin bilimsel ve teknik ölçütler doğrultusunda yürütülmesine katkı sunduğu ifade edildi.

Odaya göre yerel yönetimler ile uzmanlık alanına sahip meslek kuruluşları arasındaki iş birliği, özellikle doğrudan insan hayatını ilgilendiren alanlarda kamu yararının güçlendirilmesi açısından önemli bir araç niteliğinde.

“Belediyenin sorumluluğu ortadan kalkmıyor”

Asansör periyodik kontrollerinin özel bir muayene kuruluşuna devredilmesiyle birlikte belediyenin sorumluluğunun sona ermediğini belirten Makina Mühendisleri Odası, sürecin bundan sonraki aşamasının da kamuoyu açısından yakından takip edilmesi gerektiğini ifade etti.

Oda, belediyenin görev ve sorumluluğunun; kontrollerin mevzuata uygun şekilde gerçekleştirilmesi, tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesinin takip edilmesi, bina sorumlularının bilgilendirilmesi ve vatandaşların güvenliğinin korunması açısından devam ettiğini belirtti.

Bu nedenle hangi kuruluşun görevlendirildiği kadar, sistemin nasıl işletileceğinin de önemli olduğu vurgulandı.

“Yurttaşın güvenliği tartışmanın merkezinde olmalı”

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, tartışmanın kurumlar arasındaki bir yetki veya hizmet paylaşımı tartışmasına indirgenmemesi gerektiğini belirterek, asıl odağın yurttaşların güvenliği olması gerektiğini ifade etti.

Açıklamada, asansörlerin güvenli çalışmasının sağlanmasının yalnızca bina yöneticilerinin, bakım firmalarının veya denetim kuruluşlarının sorumluluğunda olmadığı; belediyeler, meslek kuruluşları, bakım firmaları, bina sorumluları ve kullanıcıların birbirini tamamlayan sorumluluklarının bulunduğu vurgulandı.

Bu kapsamda etkin bir denetim sisteminin oluşturulabilmesi için kurumlar arasında koordinasyon, bilgi paylaşımı ve sürekli takip mekanizmasının önemli olduğu belirtildi.

Mudanya Belediyesi’ne şeffaflık çağrısı

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, Mudanya Belediyesi’ne çağrıda bulunarak asansör periyodik kontrol protokolünün neden yenilenmediğine ilişkin gerekçelerin kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

Oda, özellikle geçmiş dönemde elde edilen sonuçlar ve güvenli asansör oranındaki değişim dikkate alındığında, yeni sistemin hangi gerekçelerle tercih edildiğinin ve vatandaş güvenliği açısından hangi mekanizmaların uygulanacağının açıklanmasının kamuoyu açısından önemli olduğunu belirtti.

Kamu hizmetlerinde şeffaflığın yalnızca kararların duyurulması anlamına gelmediğini ifade eden Oda, kararların gerekçelerinin, hedeflerinin ve sonuçlarının da toplumla paylaşılması gerektiğini savundu.

“Güvenli asansör herkesin hakkıdır”

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi Yönetim Kurulu, açıklamasının sonunda asansör denetimlerinin bilimsel, bağımsız, şeffaf ve kamu yararına uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini bir kez daha vurguladı.

Oda, güvenli asansör kullanımının bir ayrıcalık değil, yurttaşların temel güvenlik hakkı olduğunu belirterek, Mudanya Belediyesi’nin de bu anlayış doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini ifade etti.

Açıklamada şu mesaj öne çıktı:

“Güvenli asansör herkesin hakkıdır. Asansörlerin denetimi ise kamusal bir sorumluluktur.”

Makina Mühendisleri Odası Bursa Şubesi, Mudanya Belediyesi’nin konuya ilişkin kararının gerekçelerini kamuoyuyla paylaşmasını ve bundan sonraki süreçte asansör denetimlerinin bağımsız, şeffaf, bilimsel ve kamu yararını gözeten bir anlayışla sürdürülmesini beklediğini bildirdi.