Kardeşi Çok, Sahibi Yok

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Fatma Düz makalesinde; Bugün Ankara’da Türk dünyasının liderleri bir araya geliyor. Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Zirvesi iki gün sürecek ve teması “Türk Yüzyılı: Dilde, Fikirde, İşte Birlik.” Güzel bir tema, güzel bir niyet. Ama insan “kardeşlik” kelimesini duyunca bir soruyu da beraberinde getiriyor: Kardeşlerimizi gerçekten tanıyor muyuz?
O kadar kandaş, o kadar kardeş
Teşkilatın beş üyesi var: Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan. Gözlemci olarak Macaristan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ve Ekonomik İşbirliği Teşkilatı da sofrada. Bakü’den Bişkek’e, Taşkent’ten Türkistan’a uzanan koca bir coğrafya… Aynı kökten, aynı sesten, aynı türküden gelenler.
Ama kendimize dürüstçe soralım: Çocuklarımız Manas Destanı’nı, Dede Korkut’u, kardeş ülkelerin şehirlerini, şairlerini, bayraklarını biliyor mu? Okullarımızda bu coğrafya için kaç ders saati ayrılıyor? Kardeşimizin bayramında ona bir mesaj gönderiyor muyuz?
Masada bayrağı olmayan kardeşler
Üstelik o masada yer almayan kardeşlerimiz de var. Doğu Türkistan’daki Uygur Türkleri mesela. Coğrafya uzak, konu ağır, diplomasi hassas. İnsan hakları kuruluşlarının Uygurlar konusunda kaygılarını dile getirdiği, Çin yönetiminin ise bunları reddettiği biliniyor. Hüküm vermeyi hukukçulara ve diplomatlara bırakalım; ama merak etmek, sormak, öğrenmek hepimizin hakkı.
Bugün kaç gencimiz Kaşgar’ı biliyor? Türkçenin ilk sözlüğünü yazan Kaşgarlı Mahmud’un o şehirden geldiğini? “Dilde birlik” derken, dilimizin kaynağındaki bu kardeş coğrafyayı anmadan olur mu? Bir kardeşin derdini sorabilmek için önce onun adını bilmek gerekir.
Sahipsiz konu
Zirveler masalar kurar, imzalar atar, fotoğraflar çektirir. Gerekli, değerli işler bunlar. Ama kardeşlik, sadece liderlerin aile fotoğrafıyla yaşamaz. Kardeşlik, bir çocuğun kardeş ülkenin bayrağını tanımasıyla, bir gencin kardeş şehirde okumasıyla, bir ailenin diğerine misafir gitmesiyle yaşar.
İşte bu yüzden, bu konu hâlâ sahipsiz. Herkesin “bizim” dediği, ama kimsenin her gün sahip çıkmadığı bir konu. Dilde birlik, fikirde birlik, işte birlik… Peki gönülde birlik kimin işi?
Kardeşini tanımayan bir millet, kendini ne kadar tanıyabilir?