KAN Bebekten, İMZA Aileden! Ya Doktorlar ve Hastaneler?

KAN Bebekten, İMZA Aileden! Ya Doktorlar ve Hastaneler?
  • 17 Kasım 2026 12:56
  • A+
    A-

Bursa Vatan Medya Gurubu köşe yazarı Murat Koç makalesinde; TOPUĞU DELMEDEN ÖNCE İRADEYİ DELMEK!

Topukla Delinen Aynı Zamanda; Anne Babanın İRADESİ’dir…

Garip ama; bir bebeğin topuğundan birkaç damla kan almak isteyenler, onun anne babasından, taramanın testinin reddiyle bağlantılı, çocuğun ölümüne kadar uzanabilecek sonuçların sorumluluğunu üstlendiğine dair imza istiyor!

Peki aynı bebeğin başına sağlık kuruluşunun hatasından dolayı bir felaket gelirse, doktorlar ve hastaneler HANGİ sorumluluğun altına imza atıyor?

İşte bugün size, “Sadece birkaç damla kan, ne olacak ki!” diye küçültülen bir meselenin aslında ne kadar büyük olduğunu anlatacağım.

Çünkü mesele asla birkaç damla kan meselesi değildir!

Mesele; o damlanın arkasına saklandığını düşündüğüm büyük bir amaç–araç karışıklığı hatta tezatıdır..

Mesele; bebeğin topuğundan önce anne ve babanın iradesine batırılan iğnedir!

Ve mesele; “çocuğun üstün yararı” kavramının, ebeveyn haklarını, beden bütünlüğünü ve neslin biyolojik mahremiyetini geriye iten uygulamalara gerekçe yapılıp yapılamayacağıdır!

Üstelik bu yazıda yalnızca tıbbi bir yöntemi değil; devletin yetkisini, sağlık kuruluşlarının sorumluluğunu, laboratuvar sonuçlarının güvenilirliğini ve insanların biyolojik bilgilerinin akıbetini de sorgulayacağız.

Ancak önce bir gerçeği ortaya koyalım.

Bir hastalığın erken teşhisi önemli olabilir.

Hatta bazı hastalıklarda hayati önem taşıyabilir.

Fakat bir amacın doğru olması, o amaca ulaşmak için kullanılan her aracın kendiliğinden doğru, zorunlu ve sorgulanamaz olduğunu ispatlar mı hiç?

İşte bütün tartışmanın kilidi burada!

TOPUK KANI NEDEN KUTSALLAŞTIRILIYOR? ALTERNATİFLER NEDEN GÖRMEZDEN GELİNİYOR?

Bakın, öncelikle şu temel ayrımı yapalım:

Tarama yapmak ile bebeğin topuğundan kan almak aynı şey değildir!

Lütfen bu detayı ıskalamayın ve farkı ANLAMAYA ÇALIŞIN..

Şöyle ki: Bir hastalığı erken araştırmak amaçtır.

Topuktan alınan kan ise bu amaca ulaşmak için tercih edilen araçlardan biridir.

Dolayısıyla AMAÇ başka, ARAÇ yani; YOL-YÖNTEM başkadır!

Mesela: Bir şehre ulaşmak için farklı yollar, girişler, yönler bulunabilir.. Siz hangisini istiyor, tercih ediyorsanız o yoldan aynı hedefe gidebilir, şehre o yerden-o yönden girebilirsiz.. Bazı yollar daha kısa olabilirken problemli ve güvensiz ama bazı yollarda bir miktar daha uzunken daha güvenli olabilir..

Mesela yine: Bir köprünün güvenliğini ölçmek istiyorsanız hangi inceleme yönteminin daha uygun olduğunu değerlendirirsiniz.

Yahut bir hastalığı araştırmak istiyorsanız da; hangi biyolojik örneğin, hangi yöntemle, hangi doğruluk oranıyla ve hangi zamanda inceleneceğini belirlersiniz.

Peki bu kadar basit bir mantık, NEDEN topuk kanı
meselesinde unutuluyor?

“Yenidoğan Taraması Faydalıdır” önermesinden, “Öyleyse Bütün Bebeklerin Topuğu Mutlaka Delinmelidir” sonucu nasıl çıkıyor?

Bu iki önerme arasında bilimsel olarak açıklanması gereken bir basamak yok mu?

Elbette var!

O basamak ise; seçilen yöntemin gerekliliğinin ve alternatiflerine göre üstünlüğünün gösterilmesidir!

O yöntemin neden gerekli olduğu ortaya konulamıyorsa, ya da üstünlüğü ve tek alternatif olduğu ispatlanamıyorsa, şu halde ZORUNLULUĞU hangi gerekçeyle savunulabilir?

İşte bu yüzden bende soruyorum:

Neden özellikle topuk?
Ne var bu topukta?
Neden kan?
Neden illa bu yöntem?

Mesela daha az müdahaleli seçenekler var mı?

Varsa hangi hastalıklar için kullanılabiliyor?

Kullanılamıyorsa NEDEN?

Ve bütün bunları sorgulamak ne zamandan beri bilime karşı çıkmak oluyor?

İşte tüm bu sorular hakkıyla ve bütün şeffaflığıyla cevaplanmadan bir yöntemin ZORUNLULUĞU nasıl dayatılabilir?

Hukuk da, mantık da, bilim de bu işin neresinde?

Cüneyt Konuralp’in dikkat çekici açıklamaları

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Doç. Dr. Cüneyt Konuralp, Bağışıklığın Arka Bahçesi ve Bağışıklığın Arka Bahçesi 2 adlı eserlerinde sağlık uygulamalarına yönelik çeşitli eleştiriler getiriyor.

Özellikle ikinci kitabında topuk kanı meselesine ayrı bir bölüm ayırıyor.

Konuralp’in en dikkat çekici yaklaşımı, tarama programıyla kan alma yöntemini birbirinden ayırmasıdır!

Hatta 18 Şubat 2026 tarihli kapsamlı açıklamasında, yenidoğan tarama testlerinin gerekliliği tartışmasını bir kenara bırakarak özellikle numune alma yöntemine odaklandığını belirtiyor.

Kendisi idrar, ter, tükürük, yanak mukozası ve göbek kordonu kanı gibi farklı örneklerden yararlanılabileceğini savunuyor.

Üstelik bunların yalnızca teorik ihtimaller olmadığını göstermek için bilimsel yayınlara atıfta bulunuyor.

Örneğin 1980 tarihli, Levy, Coulombe ve Shih imzalı Newborn Urine Screening çalışmasını kaynak gösteriyor.

Daha da ilginci, Kanada’nın Quebec bölgesinde yürütülen ve 1988 yılında yayımlanan bir araştırmada, bir milyondan fazla yenidoğanın idrar örnekleriyle tarandığı bildiriliyor.

Yani idrarla yenidoğan taraması yapılması, dün ortaya atılmış bir düşünce değil!

Şu durumda bir hekimin önerisini kabul etmek zorunda değilsiniz. Ya da kabul etmek işinize gelmeyebilir. Yahut bütün ezberlerinizi bozabilir. Ama uygulanabilirliğini bilimsel gerekçelerle tartışabilmelisiniz!

Çünkü bilim; yalnızca kabul edilen yöntemlerin değil, önerilen alternatiflerin de araştırıldığı bir alandır.

BEBEĞİN ÜSTÜN YARARI YALNIZCA HASTALIĞIN ERKEN BULUNMASI MIDIR?

Gelelim başka bir önemli meseleye:

Yenidoğanlar ağrı duyar mı?
Elbette duyar!

Üstelik bu, artık tıbbın kabul ettiği bir gerçektir.

Prof. Dr. Alişan Yıldıran da topuk kanı uygulamasına ilişkin eleştirilerinde yenidoğanların ağrı hissettiğini ve invaziv işlemlerin sıradanlaştırılmaması gerektiğini vurguluyor.

İnvaziv işlem, deri bütünlüğünün iğne, lanset veya benzeri bir araçla bozulduğu müdahaleleri kapsar.

Bu arada bilmeyenler önce mühim bir hatırlatma: İlk alınan topuk kanı örnekleri yetersiz bulunursa bebeğin topuğu yeniden delinebiliyor.

Ve hatta sonra bir kez daha…

Bazı durumlarda tekrar tekrar örnek istenebiliyor.

Peki bu tekrarların nedenleri aileye yeterince açıklanıyor mu?

Bazı bebeklerden NEDEN defalarca topuk kanı alınıyor?

Yöntem, standartlar, analiz eden yer aynı değil mi?

NEDEN?

Aranan şey acaba başka bir şey mi?

Ya da başka bir şeyin doğrulaması mı aranıyor?

Çünkü dışarıda bunu dillendiren insanlar var. Ve bu şüpheleri, soruları buraya taşımak durumundayım..

Hem ağrı azaltıcı yöntemler düzenli uygulanıyor mu? Mesela buna dair ne yapılıyor?

Peki gereksiz tekrarları önlemek için hangi kalite standartları kullanılıyor?

Ve en önemlisi:
Bebeğin üstün yararı yalnızca hastalığının erken araştırılması mıdır?

Gereksiz müdahaleden korunması da aynı yararın bir parçası değil midir?

Bence ikisi de önemlidir!
Öyleyse birini savunurken neden diğerini ihmal edelim?

Demem o ki: Kimse taramayı savunarak topuğu kutsallaştıramaz!

“YOK” OLAN BİR ŞEYE “VAR” MUAMELESİ YAPILAMAZ!

Şimdi meselenin mantık boyutuna gelelim.
Burada çok önemli bir kaide var ve o şudur:

Bir ihtimalin varlığı, o ihtimalin gerçekleştiğinin ispatı değildir!

Yani bir hastalıktan şüphelenmek başka şeydir, o hastalığın kesin teşhisini koymak ise daha başkadır..

Peki henüz bir şüpheyi araştırıyor olmanız, o şüpheyi araştırmak için seçtiğiniz her yöntemin ZORUNLU ve MEŞRU olduğunu da ispatlar mı?

Bir örnekle açıklayalım:

Düşünün ki polis, bir şehirde bazı insanların ileride suç işleyebileceğinden şüpheleniyor!

Peki bu ihtimalden hareketle o şehirdeki herkesi sırayla karakola götürüp sorgulayabilir, üstlerini ve evlerini keyfî biçimde arayabilir, parmak izlerini ve biyolojik örneklerini toplayabilir mi?

Şunu diyebilir mi?
“Henüz suç işlemediniz ama ileride işleyebilirsiniz. Biz şimdiden tedbirimizi alıyoruz!”

Elbette böyle sınırsız bir yetkisi yoktur!

Kanun namına KANUNSUZLUK YAPAMAZ!

Çünkü hukukta şüphe başka, suçun sabit olması başkadır!

Masumiyet karinesi, bir insanın suçu ispatlanmadan suçlu kabul edilmesini engeller.

Dolayısıyla bu polis örneğinden çıkarabileceğimiz doğru sonuç şudur:
Bir tehlikeyi önleme amacı, kullanılabilecek her müdahale yöntemini kendiliğinden meşru kılmaz!

İşte koruyucu tedbirler de; kanunî dayanak, gereklilik ve ölçülülük sınırlarına tabidir!

Haydi şimdi gelin aynı mantık kaidesini tıbbi müdahaleler açısından bir düşünelim..

Bir bebeğin henüz hastalık belirtisi göstermemesi, onda hiçbir hastalık bulunmadığını tek başına ispatlamaz. Bu doğru. Bu nedenle belirti öncesi tarama yapılmak istenmesinin tıbbi bir gerekçesi olabilir..

Fakat bir hastalığın bulunma İHTİMALİ DE, seçilen her müdahale yönteminin kendiliğinden doğru, zorunlu ve sorgulanamaz olduğunu da ispatlamaz!

İşte itirazımızın merkezi tam buradadır!

Yani; şüpheyi kesin teşhis yerine koyamazsınız!

Erken teşhis AMACINI, kullanılan yöntemin gerekliliğine ilişkin delilin yerine koyup dayatamazsınız!

Ve çocuğun üstün yararını savunup gerekçe gösterirken, topuğunu delerek acıyla kanını alıp ama beden bütünlüğü meselesinin ne olacağı ile ilgili soruları cevapsız bırakamazsınız!

Çünkü bir devletin tehlikeyi önleme görevi bulunması, o tehlikeyi önlemek için tercih ettiği her aracı ve yöntemi otomatik olarak haklı çıkarmaz, doğru yapmaz, meşru kılmaz…

Amaç başka, araç başkadır!

İhtimal başka, ispat başkadır!

İşte bu sebeple ve mantıkça; bir şeyi bulma ihtimalinden bahsedip bunu savunurken daha henüz yeni doğmuş, sağlıklı gözüken ve hiç bir klinik bulguda vermeyen bebeklerin topuklarını gelişigüzel delemez, kanını akıtamaz, ona bu travmayı yaşatamazsınız..

Dahası; enfeksiyon riski ile karşı karşıya bırakamaz, mevcut topuk kanı alma yöntemini TEK ve ALTERNATİFSİZ DOĞRU diye dayatamaz ve hatta onlara AŞI da yapamazsınız!

Benim bu konudaki asıl itirazlarımdan biri ise: Tarama Testleri sonucunun, NEYİ ispat ettiğinin DOĞRU açıklanmamasına ve seçilen bu yöntemin GEREKLİLİĞİNİN sorgulanabilmesine ilişkindir.

● Çünkü şüphe, hüküm değildir!
● İhtimal, kesinlik değildir!
● Ademe vücut rengi verilmez!

Bakın Bediüzzaman Said Nursî’nin müthiş bir muhakeme kaidesi vardır. Bu meseleyi bütünüyle özetler:

Der ki: “Bir delilden, bir emâreden neş’et etmeyen bir ihtimâlin ehemmiyeti yok.”
Yani bir şeyin zatında mümkin olması, gerçekleşeceğine delil değildir!

İşte tam da bu yüzden; tarama sonucunda ortaya çıkan zayıf bir ihtimâli kesin teşhisle, ya da bir yöntemin kullanılabilirliğini onun “alternatifsiz ve zorunlu oluşuyla” karıştırmayalım!

Çünkü bir bebekte henüz belirti vermeyen bir hastalığın bulunma ihtimali başka; bu ihtimalden hareketle onu araştırmak için seçilen yöntemin zorunlu ve alternatifsiz olduğunu ileri sürmek, hele hele anne babanın rızası aranmaksızın bunu dayatmak ve bunun haklı görülmesi bambaşka bir şeydir…

Madem öyle, topuk kanının zorunlu tutulması, böyle sunulup pazarlanması hangi bilimsel ve hukukî gerekçelere dayanıyor?

Bir ihtimal, ne zaman ve hangi delille belirli bir müdahalenin zorunluluğunu haklı kılabilir?

Böyle bir saçmalık olabilir mi hiç?

Bir de yanlış pozitif sonuçlar var.

Tarama sonucunda bebeğin belirli bir hastalık bakımından şüpheli bulunması, her durumda kesin hastalık teşhisi anlamına gelmez..
Doğrulayıcı incelemeler gerekebilir.

Bunu pek çok sağlık yetkilisi de iyi biliyorlar.

Peki aileye bu ayrım EN BAŞTA ne kadar açık anlatılıyor?

Bir aileye; “Bebeğinizde hastalık ihtimali araştırılmalı” demekle, “Bebeğiniz hasta” demek aynı şey midir?

Elbette değildir!

Sağlık hizmetinde erken müdahale kadar, doğru bilgilendirme de önemlidir.
Bilgi vermek başka, korkuyla karar verdirmek başkadır!

AİLEYE İMZA, PEKİ DOKTOR ve HASTANELERE NEYE İMZA ATIYOR?

Dostlar, şimdi yazımızın en can alıcı yerine geldik.

Sağlık Bakanlığının yayımladığı Yenidoğan Tarama Programı Topuk Kanı Alımı Bilgilendirme ve Ret Formunda son derece dikkat çekici bir ifade bulunuyor.

Topuk kanı alınmasını reddeden anne babadan, bebeğin engelli kalmasına veya ölümüne yol açabilecek teşhis edilmemiş hastalıkların sonuçlarıyla ilgili hukukî ve cezaî sorumluluğu kabul ettiğine ilişkin bir beyan imzalaması isteniyor.

Şimdi soruyorum:
Bir anne babanın çocuğuna karşı sorumluluğu zaten kanunlarla belirlenmiş değil mi?

Çocuğunu ihmal eden, ona zarar veren veya kanunun suç saydığı bir fiili işleyen kişi, bunun hukukî sonuçlarıyla zaten karşılaşmıyor mu?

Bilmeyenler için söyleyeyim: Elbette karşılaşır!

Öyleyse, neden ayrıca böylesine ağır ifadeler içeren bir sorumluluk beyanı isteniyor?

Elbette tıbbi bir işlemin reddedildiğinin belgelenmesi meşru bir ihtiyaç olabilir.

Sağlık çalışanı aileyi bilgilendirir, aile işlemi reddeder ve bu durum kayıt altına alınır.

Bunda anlaşılmayacak bir şey yok.

Ancak ret kararını belgelemekle bütün sonuçların sorumluluğunu üstlendiğini belirten bir beyan istemek, böyle sunmak, pazarlamak aynı şey midir?

Kimi aldatıyorsunuz?

Üstelik bir kişinin imzası, kanunun öngörmediği yeni bir cezaî sorumluluk oluşturabilir mi hiç? Böyle bir saçmalık olabilir mi?

Ceza sorumluluğu kanundan doğar!

Bir form, kendi başına yeni bir suç oluşturamaz..

O hâlde bu kadar ağır bir ifade neden tercih ediliyor?

Ailelerin üzerinde nasıl bir psikolojik etki oluşturuyor?

Ve şimdi asıl can alıcı soruya geliyorum.

Ailelerden kanun dışında, bunu yani ekstra sorumluk altına imza atmasını istiyorsunuz, PEKİ DOKTORLAR VE HASTANELER NEYİN ALTINA İMZA ATIYOR?

Evet!

Anne babadan imza istiyorsunuz.

Çocuğun engelli kalmasından, hatta ölümünden söz ediyorsunuz.

Hukukî ve cezaî sorumlulukları hatırlatıyorsunuz.

Peki sizin tarafınızda ne var?

Mesela alınan örnekler karıştırılırsa?

Laboratuvar hatası yapılırsa?

Yanlış sonuç nedeniyle aile gereksiz işlemlere yönlendirilirse?

Gerekli bir hastalık tespit edilemezse?

Biyolojik örnekler hukuka aykırı kullanılırsa?

Kişisel sağlık verileri korunamazsa?

Bu durumlarda sağlık kuruluşunun sorumluluğu aileye hangi açıklıkla anlatılıyor?

Elbette doktorların ve hastanelerin de kanundan doğan sorumlulukları vardır.

Tıbbi hata, ihmal ve veri ihlalleri karşısında hukukî mekanizmalar mevcuttur.

Ben sağlık çalışanlarının sorumsuz olduğunu söylemiyorum.

Ben neden onların sorumluluklarının da aileye aynı açıklıkla formda gösterilmediğini soruyorum!

Mesela: İşlemi reddeden anne babaya, ağır ihtimallerin hatırlatıldığı o formda, sağlık kuruluşunun kendi kusurundan doğabilecek zararlar konusunda hangi güvenceler bulunduğu neden ayrıntılı biçimde açıklanmıyor?

Aile hangi makama başvurabilir?

Hangi koşullarda tazminat talep edebilir?

Bir hata nasıl araştırılır?

Bağımsız denetim nasıl yapılır?

Bütün bunları bilmek anne babanın hakkı değil midir?

Dahası, en büyük tazminat bile ihmal ile, yanlış teşhis ve tedavi ile kaybedilen bir evladın yerini tutabilir mi?

Dünyanın bütün servetini verseniz, kaybedilen bir çocuğu geri getirebilir misiniz?

Getiremezsiniz!

O hâlde mesele yalnızca tazminat değil, aynı zamanda kusurlu işlemleri önlemek ve etkili hesap verme mekanizmaları kurmaktır.

Bence burada çok önemli bir hukuk kaidesi bulunuyor:

Yetki ile sorumluluk birbirinden ayrı düşünülemez!

Sağlık kuruluşu belirli bir işlem öneriyorsa bunun bilimsel gerekçesini açıklamalıdır.

Ebeveyn işlemi reddediyorsa bu kararının sonuçları hakkında doğru biçimde bilgilendirilmelidir.

Ve devlet çocuğun üstün yararını korumak için müdahale ediyorsa kullandığı yetkinin hukukî sınırlarını açıkça göstermelidir.

Çünkü çocuğun sağlık ve yaşam hakkı da anne babasının haklarından bağımsız olarak korunmalıdır.

İşte bu haklar arasında ölçülü bir denge kurulması gerekir.

Bir tarafta sorumluluk hatırlatılırken diğer tarafta hesap verme yükümlülüğü neden aynı görünürlükte olmasın?

O yüzden o kritik soruyu tekrar soracağım:

Doktorlar, Hastaneler ve ya da sağlık yetkilileri NEYİN ALTINA İMZA ATIYORLAR?

BASKI VARSA, GÖNÜLLÜLÜK NEREDE?

Özgürlüğün gerçek sınavı, devletin kendisine “evet” diyenlere gösterdiği kolaylık değildir.

Özgürlüğün gerçek sınavı, “hayır” diyenlerin hangi hukukî güvencelerden yararlanabildiğidir!

Elbette çocuğun hayatını tehlikeye atan bir ret kararıyla ilgili hukukî koruma mekanizmaları devreye girebilir.

Ancak bunun nasıl ve hangi şartlarda gerçekleşeceği de açık olmalıdır.

Mesela:
☆ Ailenin soruları cevaplandırılıyor mu?
☆ Farklı hekim görüşü alabilmesine imkân tanınıyor mu?
☆ Alternatif yöntemlerin neden uygun görülmediği anlatılıyor mu?
☆ Karar süreci baskıdan uzak yürütülüyor mu?

Çünkü:
Bilgilendirmek başka, korkutarak karar verdirmek başkadır!

Ve şunu unutmayalım:
Eğer baskı varsa, gönüllülük tartışmalı hâle gelir!

Devlet ise; Vatandaşını mağrur eder. Mağdur etmez.!

Hem İslam’a göre insan bedeni bir emanettir.

Bu emaneti korumak, gereksiz müdahalelerden kaçınmayı da hastalıklara karşı tedbir almayı da kapsar.

Elbette şifa Allah’tandır. Ancak tevekkül, sebepleri terk etmek değildir!

Ecelin Allah’ın ilminde belirli olması, insanın kendi sağlığını ve evladının hayatını korumak için tedbir alma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Fakat bütün bunlar şu soruyu sormamıza da engel midir hiç?

Bir tıbbi müdahalenin gerekliliği, faydaları, riskleri, alternatifleri ve dinî–etik yönleri yeterince araştırılmış mıdır?

Çünkü devlet, vatandaşının sahibi olmadığı gibi çocuğun da sahibi değildir. Devletin görevi, çocuğun sağlık hakkını korurken beden bütünlüğünü ve hukukî güvencelerini de gözetmektir..

EMANETE İHANET Mİ? TOPUK KANI VE GENETİK TAPU!

Şimdi meselenin bir başka boyutuna geçelim.

Biyolojik mahremiyet!

Bir damla kan, sıradan bir sıvı örneği midir?

Elbette değildir.

Biyolojik örnekler, uygulanan analizlere bağlı olarak kişinin sağlık durumu ve bazı genetik özellikleri hakkında bilgi verebilir.

Üstelik genetik bilgiler yalnızca o kişiyi değil, ailesini ve gelecek nesillerini de ilgilendirebilir.

İşte bu yüzden yıllardır söylediğim bir söz var:

TOPUĞU KURTARIRKEN TAPUYU KAYBEDEMEYİZ!

Burada kastettiğim tapu, evin veya arsanın tapusu değildir.

Neslin biyolojik mahremiyetidir!

Elbette topuktan alınan birkaç damla kanın her durumda ve mutlaka kişinin bütün genetik bilgilerinin çıkarılması anlamına gelmeyebileceğini teorik olarak biliyoruz.. Fakat bu durum; kesin olarak çıkarılmadığının da bir GARANTİSİ mi?

Tüm bunlar, alınan örneğin sonradan nasıl kullanıldığını sorgulamamıza neden bir engel olsun?

Mesela:

☆ Örnekler nerede saklanıyor?
☆ Ne kadar süre muhafaza ediliyor?
☆ Hangi işlemlerden geçiriliyor?
☆ Kimlerin erişimine açılıyor?
☆ Tarama amacı dışında kullanılabiliyor mu?
☆ İmha ediliyorsa bunu kim denetliyor?
☆ VERİLER yurt dışına gidiyor mu, paylaşılıyor mu?

Bakın son madde de VERİLER dedim, ÖRNEKLER demedim!

Çünkü bu kritik sorunun cevabı ve GARANTİSİ çok ömemlidir!

Sağlık Bakanlığı kan örneklerinin yurt dışına çıkarılmadığını söylüyor.

Peki ama o örneklerden elde edilen verilerin, yurt dışına aktarılmadığını hangi teknik, şeffaflık ve hukuki güvencelerle ortaya koyuyor?

Daha açık soruyorum ve yetkililer cevap versin. Çünkü ben yapılan açıklamadan tatmin olmadım, açıklamayı yeterli bulmadım, asıl kritik sorunun cevabı OLMADIĞINI gördüm…

O kritik soru şu:

Yurt dışına çıkarılmadığını söylediğiniz o şey:
●KAN ÖRNEKLERİMİ?
● YOKSA o örneklerden elde edilen VERİLER Mİ?

Devam…

Ve en önemlisi:
Bütün bu konularda ailelerin bilgilendirilmesi yalnızca bir formalite mi, yoksa gerçek bir hak mı?

Çünkü mahremiyet bir lütuf değildir.

Mahremiyet insanlık hakkıdır!

Dr. Savan Günay’ın açıklaması

Vefat eden Prof. Dr. Savan Günay’ın topuk kanıyla ilgili açıklamalarını daha önce köşe yazılarımda gündeme getirmiştim.

Günay, kan örneklerinin Hacettepe Üniversitesi üzerinden yurt dışına gönderildiğini ileri sürmüş ve bu tür çalışmaların millî imkânlarla gerçekleştirilmesi gerektiğini savunmuştu.

Bu açıklamasını 20 Haziran 2025 tarihli yazımda da aktarmıştım.

O hâlde soralım:
● Dr. Günay hangi dönemdeki uygulamadan bahsediyordu?
● Fiziksel kan örneklerini mi, yoksa verileri mi kastediyordu?
● Hacettepe Üniversitesinin bu konuda geçmişte veya bugün herhangi bir rolü olmuş mudur?
● İlgili kurumların bu iddiaya ilişkin ayrıntılı açıklamaları mevcut mudur?

Bu soruların cevabını detaylı olarak mutlaka bekliyoruz..

Çünkü bu soruların cevabı net, detaylı ve bütün şeffaflığı ile verilmeden benim nazarımda Topuk Kanı vermek doğru da değildir, MEŞRU da değildir!

Hem soruların cevaplarını istemek neden yanlış olsunki?

Kendine güvenen, samimi olan, net’liği ve şeffaflığı savunan, vatandaşının kaygılarını önemseyip giderilmesini önceleyenler; BU SORULARDAN NEDEN RAHATSIZ OLSUN?

Eğer oluyorsa o halde ortada çok büyük bir problem yada bir SIR, GİZEM, yahut bilinmesi istenmeyen şeyler var demektir!

Üstelik biyolojik örneklerin korunması ve yurt dışında işlenmesiyle ilgili tartışmalar Türkiye’de yeni de değil!

Mesela 1999 yılında Oktar Babuna için düzenlenen kan bağışı kampanyasını hatırlayın.

O dönemde toplanan kan örneklerinin yurt dışına gönderilmesi, dönemin Sağlık Bakanı Osman Durmuş’un da ciddi endişeler dile getirdiği bir tartışmaya neden olmuştu. Osman Durmuş bu konuda zehir zemberek açıklamalar yapmıştı..

Dahası, olay Türkiye Büyük Millet Meclisinin resmî kayıtlarına da yansımıştı!

26 Haziran 2003 tarihli TBMM kayıtlarında yer alan bakanlık açıklamasına göre, toplanan örneklerin 105 bini ABD’de, 15 bini Almanya’da, 30 bini ise İstanbul’da test edilmişti.

Üstelik yurt dışında gerçekleştirilen testlerin sonuçlarının Türkiye’ye temin edilmesinde ciddi sorunlar yaşandığı bildirilmişti.

Elbette bu tarihî olay, bugünkü yenidoğan taramalarında aynı durumun yaşandığını tek başına ispatlamaz!

Fakat biyolojik örneklerin ve bunlardan elde edilen verilerin korunmasının neden bu kadar önemli olduğunu gösteren tarihî bir uyarı değil midir?

Peki biz, o günlerden bugüne hangi dersleri çıkardık?

Hangi güvenceleri oluşturduk?

Ve bütün bunların gerçekten uygulandığını kim denetliyor?

Güvenmek güzel. Peki ama denetlemek neden kötü olsun?

Çünkü güven, denetimin alternatifi değildir.

Denetlenebilirlik, güvenin temelidir!

Hem Savan GÜNAY’ın açıklamları ne olacak?

Açıklamaları nereye yerleştireceğiz?

PCR: BİR MİLYON KAT ÇOĞALTMAK, BİR MİLYON KAT İSPAT MIDIR?

Gelelim uzun zamandır tartıştığım PCR meselesine.
Önce bir teknik gerçeği belirteyim.

PCR’ın çalışma prensibi, bu teknolojinin kullanıldığı alanlarda sonuçların nasıl yorumlanması gerektiği bakımından son derece önemlidir.

PCR teknolojisinin geliştirilmesinde öncü rol oynayan Nobel ödüllü bilim insanı Kary Mullis, yöntemin çok küçük miktardaki belirli genetik materyali çoğaltabilme özelliğini açıklamıştı.

●Teorik olarak 20 döngüde yaklaşık bir milyon,

● 30 döngüde ise yaklaşık bir milyar kat çoğaltma mümkün olabilir.

Düşünün!
Başlangıçta çok küçük miktarda bulunan bir genetik hedef, laboratuvarda ölçülebilir seviyeye getiriliyor.

Bu gerçekten olağanüstü bir teknoloji.

Ancak ben burada başka bir soru soruyorum:

Bir şeyi bir milyon kat çoğaltmak, onun klinik önemini de bir milyon kat artırır mı?

Elbette artırmaz!
Bir genetik dizinin tespit edilmesiyle kişinin hasta olduğunun gösterilmesi her durumda aynı şey değildir.

Burada testin neyi araştırdığı, hangi hastalık için kullanıldığı ve sonucun nasıl yorumlandığı önemlidir.

Kary Mullis de 1997 yılındaki bir konuşmasında PCR’ın olağanüstü hassasiyetine ve sonuçların yorumlanmasına ilişkin eleştiriler dile getirmişti.

Özellikle çok küçük miktardaki genetik materyalin saptanmasının, bu bulgunun klinik açıdan mutlaka anlamlı olduğu sonucunu doğurmayacağına dikkat çekmişti!

Benim burada üzerinde durduğum asıl kaide şudur:
Bir laboratuvar sonucunun elde edilmesi başka, o sonucun neyi ispat ettiğinin doğru belirlenmesi başkadır!

Peki yanlış pozitif ve yanlış negatif sonuçların oranları kamuoyuna ne kadar açık anlatılıyor?

Sonuçlar doğrulayıcı testlerle nasıl değerlendiriliyor?

Laboratuvarlar arasında kalite kontrolü nasıl sağlanıyor?

Ve özellikle genetik taramalarda elde edilen bulguların klinik karşılığı hangi ölçütlerle belirleniyor?

EN BÜYÜK İŞGAL SAHASI: İNSAN ZİHNİ VE BEDENİDİR!

Dostlar, şimdi bütün bu tartışmanın en önemli yerine geldik.

İnsanlık tarihi boyunca beden ve zihin üzerinde kontrol kurmaya yönelik uygulamalar yaşandı.

☆ Kimi zaman siyasî otoriteler.
☆ Kimi zaman ekonomik güçler.
☆ Kimi zaman da çeşitli kurumlar, insan hayatına ilişkin karar süreçlerinde büyük yetkiler elde etti.

Fakat geçmişte yaşanan kötü örneklerden hareketle bugünkü BÜTÜN sağlık programlarının aynı amaçlarla yürütüldüğünü iddia edip genelleme yapmakda doğru değildir.

Benim üzerinde durduğum mesele başkadır!

Hiçbir kurumun sahip olduğu yetki veya uzmanlık nedeniyle sorgulamadan muaf tutulMAMAsı gerektiğidir!

Devlet sağlık hizmeti sunabilir. (ki şu mesele dahi yanlış biliniyor.. Emekli doktor Dr. Uğur Yılmaz işin hakikatini açıklıyor.)

Doktor tıbbi müdahale önerebilir.
Bilim kurulları rehberler hazırlayabilir.
Ancak bütün bunlar, kararların gerekçelerinin açıklanması ve uygulamaların denetlenmesi ihtiyacını ortadan kaldırmaz.

Çünkü insan bedeni üzerinde kullanılan yetki, sıradan bir yetki değildir.

Bir bebeğin topuğundan alınan kan yalnızca bir laboratuvar örneği değildir.

Bir anne babanın imzası yalnızca bürokratik bir işlem değildir.

Bir genetik veri yalnızca bilgisayardaki birkaç rakam değildir.

Ve bir çocuğun hayatı, herhangi bir kurumun itibarından veya ekonomik çıkarından çok daha değerlidir!

İşte bu yüzden şunu söylüyorum:

İnsanın damarları yada vücudu; dışarıda birilerinin yaptığı gibi, başkalarının sömürebileceği petrol kuyusu değildir!

İnsanın zihni de sorgulamanın yasaklandığı bir sömürge toprağı değildir!

Tabiri caizse: En verimli tarla insan bedeni, en stratejik işgal sahası insan zihnidir!

Bu ifadeleri bir suçlamanın kanıtı olarak değil, insan bedeni ve iradesinin korunması gerektiğini anlatan bir uyarı olarak kullanıyorum.

Çünkü sağlık hizmeti sunan kurumların da sağlık hizmeti alan vatandaşların da ortak bir sorumluluğu vardır:
Hakikati aramak!

● Bir müdahalenin gerekli olduğunu söyleyen taraf, gerekçesini açıklamalıdır.

● Bir alternatifin daha güvenli olduğunu savunan taraf, delilini göstermelidir!

● Bir sağlık kuruluşu ise uygulamalarına ilişkin meşru soruları cevaplandırmalıdır.

İşte gerçek bilimsel sorgulama budur!

İhtimal başka, ispat başkadır!

Şüphe başka, kesin teşhis başkadır!

Amaç başka, araç başkadır!

Yetki başka, SINIRSIZ yetki başkadır!

Ve hepsinden önemlisi:
Bir kurumun yetkili olması, o kurumun her kararının mutlaka doğru olduğu anlamına gelmez!

Kaldıki geçmişte sağlık alanında DOĞRU diye anlatılan pek çok şeyin bugün YANLIŞ olduğu ortaya çıkmıştır..

BİLİM’in peşinden koşarken bilimi kutsamanın, tanrılaştırmanın âlemi yoktur…

Bizim Allah’ımız; Kendisinden başka her tapınmayı reddeder, şirk sayar!

Bilime TAMADIĞINI söyleyen varsa TAPTIĞINI söylemek konusunda hüküm kesmem…

Fakat kendi alemimde birilerinin BİLİME TAPTIĞINI, TANRILAŞTIRDIĞINI iyi biliyorum…

SON SÖZÜMÜZ: BİR DAMLA KAN MI, BİR DAMLA İRADE Mİ?

Şimdi dönüp başlangıçtaki sorumuza gelelim.

Mesele gerçekten yalnızca birkaç damla kan mıdır?

Yoksa o kanın alınma yönteminden saklanmasına, test sonuçlarının yorumlanmasından hukukî sorumluluklara kadar uzanan çok daha büyük bir mesele midir?

Benim cevabım bellidir.
Mesele birkaç damla kanla sınırlı değildir!

Mesele, sağlık hizmetiyle insan hakları arasında kurulması gereken dengedir.

Mesele, çocuğun üstün yararı kavramının bütün yönleriyle anlaşılmasıdır.

Mesele, alternatif yöntemlerin neden tercih edilip edilmediğinin açıklanmasıdır.

Mesele, ailelerin baskıdan uzak biçimde bilgilendirilmesidir.

Mesele, biyolojik örneklerin ve kişisel verilerin korunmasıdır.

Mesele, sağlık kuruluşlarının da aileler kadar hesap verebilir olmasıdır.

Ve mesele, her şeyden önce insanın iradesidir!

Çünkü bizler Topuğu Kurtarırken Tapuyu Kaybedemeyiz!

Çocuğumuzun sağlığını korurken biyolojik mahremiyetini görmezden gelemeyiz..

Hastalıkları önlemeye çalışırken gereksiz müdahaleleri normalleştiremeyiz.

Anne babanın haklarını savunurken çocuğun bağımsız sağlık hakkını yok sayamayız.

Bilime güvenmek adına soruları susturamayız..

Ama bilimi sorgulamak adına kanıtlanmış yararları da inkâr edemeyiz..

Çünkü gerçek sorgulama, yalnızca karşı tarafın düşüncelerini değil, kendi düşüncelerimizi de delil terazisinde tartabilmektir.

Son olarak Sağlık Bakanlığına, ilgili bilim kurullarına ve sağlık otoritelerine sesleniyorum:
Sorularımızı cevaplandırın!

☆ Yenidoğan taramalarında neden, hangi yöntemler kullanılıyor?

☆ Alternatiflerin karşılaştırmalı değerlendirmeleri nerede?

Ailelerden kapsamlı sorumluluk beyanları alınırken sağlık kuruluşlarının yükümlülükleri neden aynı
☆ açıklıkla anlatılmasın?

☆ Yanlış pozitif ve yanlış negatif sonuçlara ilişkin veriler neden düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmasın?

☆ Biyolojik örneklerin saklanması ve imhası neden daha şeffaf biçimde açıklanmasın?

☆ Genetik mahremiyet konusunda bağımsız denetim sonuçları neden yayımlanmasın?

☆ Ve en önemlisi:
Bir bebeğin üstün yararı gerçekten her şeyin üzerindeyse, neden o bebeğin bütün haklarını aynı hassasiyetle savunmayalım?

Çünkü bir evladın hayatı, dünyanın bütün servetinden değerlidir.

Onun sağlığı kadar beden bütünlüğü ve mahremiyeti de korunmalıdır.

Ve artık son sorumu soruyorum:

● Topuk kanı alınırken yalnızca birkaç damla kan mı alınıyor?

● Yoksa o birkaç damlayla birlikte bebeğin bedeni, ailenin iradesi ve neslin biyolojik mahremiyeti hakkında henüz yeterince cevaplandırılmamış sorular da mı geride bırakılıyor?

Unutmayalım:
Soru sormak, bilime düşmanlık değildir!

Hesap istemek, sağlık hizmetine karşı çıkmak değildir!

Mahremiyetini korumak istemek, hastalıklara teslim olmak demek değildir!

Ve bir yöntemi sorgulamak, o yöntemin ulaşmak istediği amacı reddetmek değildir!

Çünkü bazen bir gerçeği ortaya çıkarmak için çok büyük bir mücadeleye değil, doğru sorulmuş tek bir soruya ihtiyaç vardır!

Direniş, ilk “NEDEN” sorusuyla başlar!

İşte biz de soruyoruz:

NEDEN?

Çünkü cevapsız bırakılan her meşru soru, yeni soruların başlangıcıdır!

Bu soruların cevaplandırılmasını istiyorsanız siz de paylaşın.

Çünkü bir soruyu milyonlar sorduğunda, onu görmezden gelmek hiç kolay olmayacaktır!

Selam, Dua ve Hürmet ile…

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Yeni Slow Radyo Yüz Ağdası