NARENCİYE ÜRETİCİLERİNİN SORUNLARI ASTEM’DE MASAYA YATIRILDI

Büyük Narenciye Birliği’nden Türkiye Genelinde Üreticilerin Sorunlarına Kapsamlı Çözüm Çağrısı

GÜVENÇ VE AVCI’DAN ASTEM’E ZİYARET

Büyük Narenciye Birliği Yönetim Kurulu Başkanı ve Çankaya Üniversitesi eski Rektörü Prof. Dr. Ziya Burhanettin Güvenç ile Yönetim Kurulu Üyesi Osman Avcı, Anadolu Düşünce ve Strateji Merkezi’ni (ASTEM) ziyaret ederek narenciye sektörünün içinde bulunduğu sorunları ve çözüm önerilerini kapsamlı şekilde değerlendirdi.

ASTEM Başkanı Haşim Yanar ile gerçekleştirilen görüşmede, başta Hatay olmak üzere Türkiye’nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren narenciye üreticilerinin karşı karşıya bulunduğu ekonomik, yapısal ve sektörel sorunlar ele alındı.

Görüşmede ayrıca Büyük Narenciye Birliği’nin kuruluş amacı, çalışmaları, üreticilerin talepleri ve sektörün geleceğine yönelik hazırlanan çözüm önerileri konusunda ASTEM yönetimine kapsamlı bilgilendirme yapıldı.

Ziyaretin öne çıkan başlıkları arasında üretim maliyetlerindeki artış, üretici fiyatları ile piyasa fiyatları arasındaki dengesizlik, hasat dönemlerinde yaşanan problemler, işçilik maliyetleri ve temini, depolama kapasitesinin yetersizliği, ihracatın geliştirilmesi, sektörel kümelenme, paketleme ve entegre tesis ihtiyacı ile üreticinin doğrudan pazara ulaşmasını sağlayacak yeni modeller yer aldı.

NARENCİYE SEKTÖRÜNÜN GELECEĞİ MASAYA YATIRILDI

Türkiye’nin tarımsal üretiminde önemli bir yere sahip olan narenciye sektörünün sürdürülebilirliği açısından üreticilerin yaşadığı sorunların bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gerektiğine dikkat çekilen görüşmede, yalnızca üretim aşamasının değil, hasattan tüketiciye ulaşıncaya kadar geçen bütün sürecin yeniden değerlendirilmesinin önemine vurgu yapıldı.

Üreticilerin yüksek maliyetlerle üretim yapmak zorunda kaldığı, buna karşılık ürünlerin hasat dönemlerinde beklenen değeri bulamamasının sektörde ciddi ekonomik sıkıntılara yol açabildiği ifade edildi.

Özellikle girdi maliyetleri ile üreticinin elde ettiği gelir arasındaki makasın açılmasının, uzun vadede üretim alanlarının daralmasına ve üreticinin sektörden uzaklaşmasına neden olabileceği değerlendirmesi yapıldı.

Büyük Narenciye Birliği temsilcileri, sektörün geleceğinin güvence altına alınabilmesi için üreticinin yalnız bırakılmaması gerektiğini belirterek, planlı üretimden pazarlama mekanizmalarına kadar uzanan kapsamlı bir politika oluşturulması gerektiğine dikkat çekti.

ÜRETİM MALİYETLERİ ÜRETİCİNİN EN ÖNEMLİ GÜNDEM MADDELERİNDEN BİRİ

Toplantıda narenciye üreticilerinin en önemli sorunlarından biri olarak yüksek üretim maliyetleri öne çıktı.

Gübre, ilaç, sulama, enerji, akaryakıt, bakım, işçilik ve diğer tarımsal girdilerde yaşanan maliyet artışlarının üreticinin yükünü her geçen gün artırdığı ifade edildi.

Bu nedenle üretim maliyetlerinin belirli kriterler çerçevesinde resmî olarak tespit edilmesinin önem taşıdığı belirtildi.

Üreticinin ürününü hangi maliyetle yetiştirdiğini ortaya koyacak şeffaf ve güvenilir bir maliyet hesabının oluşturulmasının, hasat dönemlerinde yaşanan fiyat tartışmalarının daha sağlıklı şekilde değerlendirilmesine katkı sağlayacağı ifade edildi.

Büyük Narenciye Birliği temsilcileri, üreticinin zarar etmemesi ve sürdürülebilir üretimin devam etmesi açısından maliyetlerin dikkate alındığı bir fiyatlandırma ve destekleme sistemine ihtiyaç olduğunu vurguladı.

ÜRETİCİ FİYATI İLE PİYASA FİYATI ARASINDAKİ DENGESİZLİK

Görüşmede dikkat çekilen bir diğer önemli konu ise üreticinin ürününü sattığı fiyat ile ürünün tüketiciye ulaştığı noktadaki fiyat arasındaki fark oldu.

Narenciyenin tarladan sofraya ulaşıncaya kadar geçirdiği süreçte üretici, tüccar, paketleme tesisi, lojistik firması, ihracatçı ve perakende gibi çok sayıda aktörün bulunduğu ifade edildi.

Bu zincirin her halkasında oluşan maliyetlerin nihai fiyata yansıdığı, ancak üreticinin çoğu zaman ortaya çıkan nihai değerden yeterli payı alamadığı değerlendirmesinde bulunuldu.

Bu nedenle üretici ile tüketici arasındaki zincirin daha şeffaf ve verimli hale getirilmesine yönelik yeni modeller geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.

“ÜRETİCİ DOĞRUDAN TÜKETİCİYE ULAŞABİLMELİ”

Büyük Narenciye Birliği’nin üzerinde durduğu başlıklardan biri de üreticinin doğrudan tüketiciye ulaşabilmesini sağlayacak yeni pazarlama modellerinin geliştirilmesi oldu.

Üretici örgütlerinin, kooperatiflerin ve sektörel birliklerin daha etkin hale getirilmesinin, üreticinin pazarlık gücünü artırabileceği belirtildi.

Özellikle dijital satış kanalları, kooperatifler aracılığıyla doğrudan satış, üretici-tüketici buluşmasını sağlayacak organizasyonlar ve markalaşma çalışmalarının desteklenmesinin sektöre yeni bir soluk getirebileceği değerlendirildi.

Böylece hem üreticinin emeğinin karşılığını daha fazla almasının hem de tüketicinin daha uygun fiyatlarla kaliteli ürüne ulaşmasının mümkün olabileceği ifade edildi.

SOĞUK HAVA DEPOLARI VE DEPOLAMA KAPASİTESİ ARTIRILMALI

Narenciye sektörünün önemli yapısal sorunlarından birinin de yeterli depolama altyapısının bulunmaması olduğu belirtildi.

Hasat dönemlerinde ürünlerin aynı anda piyasaya çıkmasının fiyatlar üzerinde baskı oluşturabildiği, yeterli soğuk hava deposunun bulunmamasının ise üreticinin ürününü uygun koşullarda bekletme ve daha doğru zamanda pazarlama imkânını sınırlandırdığı ifade edildi.

Bu nedenle özellikle narenciye üretiminin yoğun olduğu bölgelerde modern soğuk hava depolarının artırılması gerektiği vurgulandı.

Depolama altyapısının güçlendirilmesinin yalnızca üretici açısından değil, ihracat ve gıda tedarik zincirinin sürdürülebilirliği açısından da büyük önem taşıdığı belirtildi.

HASAT DÖNEMİNDE İŞÇİLİK SORUNU GİDEREK BÜYÜYOR

Toplantıda narenciye üreticilerinin hasat dönemlerinde yaşadığı işçilik sorunları da gündeme geldi.

Hasat döneminde yeterli iş gücüne ulaşamamanın üreticiyi zor durumda bırakabildiği, işçilik maliyetlerinin yükselmesinin de üretim giderleri üzerinde önemli bir baskı oluşturduğu ifade edildi.

Bu alanda bölgesel ihtiyaçların dikkate alındığı, üreticinin hasat döneminde ihtiyaç duyduğu iş gücüne zamanında ve makul maliyetlerle ulaşabilmesini sağlayacak düzenlemelerin geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

İHRACATIN GELİŞTİRİLMESİ İÇİN YENİ STRATEJİLER GEREKİYOR

Türkiye’nin narenciye üretimindeki potansiyelinin daha etkin şekilde değerlendirilmesi için ihracatın geliştirilmesinin de büyük önem taşıdığı görüşmede vurgulandı.

Narenciye sektörünün yalnızca iç pazara bağlı kalmasının üretici açısından risk oluşturabileceği, alternatif dış pazarların geliştirilmesinin ve mevcut ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesinin sektörün geleceği açısından önem taşıdığı ifade edildi.

Bu kapsamda ürün kalitesi, paketleme, lojistik, soğuk zincir, uluslararası standartlar ve pazarlama gibi konularda üreticilerin ve sektör paydaşlarının desteklenmesi gerektiği değerlendirildi.

ENTEGRE TESİSLER SEKTÖRE KATMA DEĞER SAĞLAYACAK

Narenciye sektörünün yalnızca taze meyve satışına dayalı bir yapıdan çıkarılması gerektiği de görüşmede ele alınan başlıklardan biri oldu.

Narenciyenin meyve suyu, konsantre, aroma, uçucu yağ, kurutulmuş ürün ve diğer katma değerli ürünlere dönüştürülebileceği, bunun için bölgesel ölçekte entegre tesislerin kurulmasının önemli bir ekonomik fırsat oluşturabileceği ifade edildi.

Bu tür tesislerin kurulmasının ürünlerin değerlendirilmesini kolaylaştırmasının yanı sıra, israfın azaltılması, yeni istihdam alanlarının oluşturulması ve ihracat gelirlerinin artırılması açısından da önemli katkılar sağlayabileceği belirtildi.

SEKTÖREL KÜMELENME VURGUSU

Büyük Narenciye Birliği temsilcileri, üreticilerin tek tek hareket etmek yerine ortak organizasyonlar ve sektörel yapılar içerisinde güçlerini birleştirmelerinin önemine de dikkat çekti.

Üretici, kooperatif, tüccar, paketleme tesisi, lojistik firması, ihracatçı ve diğer sektör paydaşlarının aynı ekosistem içerisinde koordineli şekilde çalışmasının sektörel verimliliği artırabileceği ifade edildi.

Sektörel kümelenmenin yalnızca ekonomik sorunların çözümüne değil, aynı zamanda bilgi paylaşımı, teknoloji kullanımı, markalaşma, ihracat ve yeni yatırım alanlarının geliştirilmesine de katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

ÜRETİCİYE GELİR GARANTİSİ SAĞLAYACAK MEKANİZMALAR GÜNDEMDE

Görüşmede narenciye üreticisinin geleceğini öngörebilmesi açısından gelir garantisi sağlayabilecek destek mekanizmalarının oluşturulması önerisi de gündeme getirildi.

Üreticinin ekim ve bakım süreçlerine önemli miktarda yatırım yaptıktan sonra hasat döneminde fiyat belirsizliğiyle karşı karşıya kalmasının ciddi bir risk oluşturduğu ifade edildi.

Bu nedenle üreticinin belirli ölçüde gelir güvenliğine kavuşmasını sağlayacak destek modellerinin geliştirilmesi gerektiği belirtildi.

Söz konusu modellerin üretim maliyetleri, piyasa koşulları, ürün kalitesi ve bölgesel üretim özellikleri dikkate alınarak oluşturulmasının önem taşıdığı vurgulandı.

“SORUNLAR RESMÎ KURUMLARIN GÜNDEMİNE TAŞINMALI”

Büyük Narenciye Birliği temsilcileri, sektörün yaşadığı sorunların yalnızca üretici ve sektör temsilcileri arasında konuşulmasının yeterli olmayacağını belirterek, çözüm önerilerinin ilgili resmî kurumların gündemine taşınması gerektiğini ifade etti.

Bu kapsamda Tarım ve Orman Bakanlığı başta olmak üzere ilgili kurumların bölgedeki üreticilerle doğrudan bir araya gelmesinin önemli olduğu belirtildi.

Gerekmesi hâlinde Bakanlık yetkililerinin narenciye üretiminin yoğun olduğu bölgelere davet edilerek sorunların sahada yerinde tespit edilmesi önerildi.

HATAY’DA KAPSAMLI ÇALIŞTAY ÖNERİSİ

Görüşmede gündeme getirilen önemli önerilerden biri de geniş katılımlı bir narenciye çalıştayı düzenlenmesi oldu.

Bu çalıştayın yalnızca üreticilerin değil, sektörün bütün paydaşlarının katılımıyla gerçekleştirilmesi gerektiği ifade edildi.

Önerilen çalıştayda;

• Narenciye üreticileri,
• Kooperatifler,
• Tüccarlar,
• Paketleme tesisleri,
• Lojistik firmaları,
• İhracatçılar,
• İlgili kamu kurumları,
• Sektör temsilcileri ve uzmanların

aynı masa etrafında buluşturulmasının, sorunların doğru şekilde tespit edilmesi ve uygulanabilir çözüm önerilerinin geliştirilmesi açısından önemli olduğu belirtildi.

Özellikle Hatay başta olmak üzere narenciye üretiminin yoğun olduğu bölgelerde gerçekleştirilecek kapsamlı çalışmaların, sektörün geleceğine yönelik yol haritasının hazırlanmasına katkı sağlayabileceği değerlendirildi.

ACİL FİNANSMAN VE GİRDİ DESTEĞİ TALEBİ

Üreticilerin mevcut dönemde karşı karşıya bulunduğu ekonomik sıkıntıların aşılması için acil finansman ve girdi desteğinin de gündeme alınması gerektiği belirtildi.

Üretimin devamlılığı için çiftçinin önündeki finansal engellerin azaltılmasının önemine dikkat çekilirken, özellikle küçük ve orta ölçekli üreticilerin finansmana erişim imkânlarının güçlendirilmesi gerektiği ifade edildi.

Girdi maliyetleri konusunda uygulanabilecek desteklerin üretim dönemlerine göre planlanmasının ve üreticinin ihtiyaç duyduğu zamanda desteğe ulaşmasının önem taşıdığı vurgulandı.

HASAT DÖNEMLERİ YAKINDAN TAKİP EDİLMELİ

Narenciye üretiminde fiyatların özellikle hasat dönemlerinde yakından takip edilmesinin gerekli olduğu da görüşmede dile getirildi.

Üreticinin ürününü hasat ettiği dönemde oluşan fiyatların maliyetler ve piyasa koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.

Bu amaçla ilgili kurumlar tarafından düzenli veri toplanması, üretim maliyetlerinin izlenmesi ve piyasa hareketlerinin şeffaf şekilde değerlendirilmesinin üreticinin korunmasına katkı sağlayacağı ifade edildi.

BÜYÜK NARENCİYE BİRLİĞİ: “ÜRETİCİNİN ORTAK SESİ OLACAĞIZ”

Büyük Narenciye Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Ziya Burhanettin Güvenç ve Yönetim Kurulu Üyesi Osman Avcı, Hatay başta olmak üzere Türkiye’nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren narenciye üreticilerinin ortak sesi olmayı hedeflediklerini belirtti.

Birliğin temel hedeflerinden birinin üreticilerin sorunlarını tespit etmek, bu sorunlara yönelik uygulanabilir çözüm önerileri geliştirmek ve ilgili kurumlarla sektör arasında güçlü bir iletişim köprüsü oluşturmak olduğu ifade edildi.

Güvenç ve Avcı, üreticilerin haklarının korunması, sürdürülebilir üretimin sağlanması ve narenciye sektörünün geleceğinin güvence altına alınması amacıyla çalışmalarını kararlılıkla sürdüreceklerini vurguladı.

YANAR’DAN BÜYÜK NARENCİYE BİRLİĞİ’NE TEŞEKKÜR

ASTEM Başkanı Haşim Yanar da gerçekleştirilen ziyaretten duyduğu memnuniyeti dile getirdi.

Yanar, narenciye üreticilerinin yaşadığı sorunlara ilişkin kapsamlı bilgilendirmeleri ve çözüm önerilerini ASTEM ile paylaşmaları dolayısıyla Prof. Dr. Ziya Burhanettin Güvenç ve Osman Avcı’ya teşekkür etti.

Narenciye sektörünün hem tarımsal üretim hem de bölgesel ekonomi açısından önemli bir yere sahip olduğuna dikkat çekilen görüşmede, üreticilerin yaşadığı sorunların çözümü için farklı kurum ve kuruluşlar arasında iş birliğinin geliştirilmesinin önem taşıdığı değerlendirildi.

ORTAK ÇALIŞMA VE İŞ BİRLİĞİ MESAJI

Görüşmenin sonunda, narenciye sektörü ve üreticilerin sorunlarına ilişkin bilgi ve görüş alışverişinin önümüzdeki süreçte de devam ettirilmesi konusunda karşılıklı görüş birliğine varıldı.

Sektörün ihtiyaçları doğrultusunda ortak çalışmalar yapılması, çözüm önerilerinin ilgili mercilere aktarılması ve üreticilerin sorunlarının daha geniş platformlarda gündeme getirilmesi konusunda iş birliğinin geliştirilmesi kararlaştırıldı.

Bu kapsamda önümüzdeki dönemde yapılabilecek çalışmaların, narenciye üreticilerinin sesinin daha güçlü şekilde duyurulmasına katkı sağlaması bekleniyor.

HEDEF: ÜRETİCİNİN KAZANDIĞI, TÜKETİCİNİN KORUNDUĞU SÜRDÜRÜLEBİLİR BİR SİSTEM

ASTEM’de gerçekleştirilen buluşmada ortaya çıkan ortak değerlendirmelerin temelinde, narenciye sektörünün bütün tarafları açısından daha sürdürülebilir ve dengeli bir yapıya kavuşturulması hedefi öne çıktı.

Üreticinin emeğinin karşılığını aldığı, tüketicinin makul fiyatlarla kaliteli ürüne ulaştığı, ihracatçının uluslararası pazarlarda rekabet edebildiği ve sektörün katma değerli üretim kapasitesini artırdığı bir sistem oluşturulmasının gerekliliği vurgulandı.

Bunun gerçekleştirilebilmesi için üretimden pazarlamaya, depolamadan ihracata, finansmandan iş gücüne kadar sektörün bütün aşamalarının birlikte ele alınması gerektiği ifade edildi.

NARENCİYE SEKTÖRÜ İÇİN YENİ BİR İSTİŞARE SÜRECİ

Büyük Narenciye Birliği’nin ASTEM ziyaretinin, yalnızca mevcut sorunların değerlendirilmesiyle sınırlı kalmayıp, sektörün geleceğine ilişkin daha geniş kapsamlı bir istişare sürecinin başlangıcı olması hedefleniyor.

Özellikle Hatay’daki üreticilerin yaşadığı sorunların Türkiye genelindeki narenciye üreticilerinin sorunlarıyla birlikte değerlendirilmesi, ortak çözüm önerilerinin geliştirilmesi ve bu önerilerin ilgili kamu kurumlarına aktarılması açısından önümüzdeki dönemde yeni adımlar atılması bekleniyor.

Üreticilerin, sektör temsilcilerinin ve kamu kurumlarının aynı masa etrafında buluşacağı kapsamlı toplantı ve çalıştayların düzenlenmesiyle, sahadaki sorunların doğrudan tespit edilmesi ve uygulanabilir politikaların geliştirilmesine katkı sağlanması amaçlanıyor.

NARENCİYEDE HEDEF BELLİ: ÜRETİCİYİ KORUMAK, ÜRETİMİ SÜRDÜRMEK

Büyük Narenciye Birliği ile ASTEM arasında gerçekleştirilen görüşme, Türkiye’nin önemli tarımsal üretim alanlarından biri olan narenciyede yaşanan sorunların daha güçlü biçimde gündeme taşınması açısından dikkat çekici bir buluşma oldu.

Üretim maliyetlerinden fiyat istikrarına, soğuk hava depolarından ihracata, işçilik sorunlarından entegre tesislere, finansman desteğinden üreticinin doğrudan tüketiciye ulaşmasına kadar pek çok başlığın masaya yatırıldığı görüşmede, çözüm için ortak akıl ve güçlü iş birliği vurgusu öne çıktı.

Büyük Narenciye Birliği’nin ortaya koyduğu yaklaşımın temelinde ise tek bir hedef bulunuyor:

Üreticinin emeğinin karşılığını aldığı, üretimin sürdürülebilir hale geldiği ve Türkiye’nin narenciye potansiyelinin tam anlamıyla değerlendirildiği güçlü bir sektör yapısı oluşturmak.

Bu doğrultuda önümüzdeki süreçte ilgili kamu kurumları, üreticiler, kooperatifler, sektör temsilcileri ve diğer paydaşların katılımıyla gerçekleştirilecek çalışmaların, narenciye sektörünün geleceği açısından önemli sonuçlar ortaya koyması bekleniyor.