BEBEK BÜYÜDÜ, BÜROKRASİ HÂLÂ GEÇMİŞİN PEŞİNDE!
Araştırmacı gazeteci Murat Çakmak makalesinde;
Türkiye’de zaman zaman karşılaşılan bürokratik uygulamalar, vatandaşın günlük hayatını zorlaştırmanın ötesine geçerek ailelerin en özel alanlarına kadar uzanabiliyor. Aydın Çocuk Mahkemesi tarafından verilen bir ek karar da bu tartışmaları yeniden gündeme taşıdı. 2024 doğumlu bir bebekle ilgili geçmişte yaşanan sağlık uygulamaları üzerinden aile hakkında yeni bir hukuki sürecin işletilmesi, kararın güncelliği ve uygulanabilirliği konusunda soru işaretleri doğurdu.
Ortada dikkat çekici bir durum var: Aradan aylar geçmiş, çocuk büyümüş ancak bürokratik süreç hâlâ geçmişteki gelişmeler üzerinden ilerliyor. Efeler Sosyal Hizmet Merkezi’nin başvurusu ve sağlık kuruluşları arasındaki yazışmalar sonucunda hazırlanan süreçte, ailenin geçmişte yaptırmadığı bazı sağlık uygulamaları gerekçe gösterilerek mahkemeye başvuruldu.
Geçmişte kalan bir süreç, bugün hapis tehdidiyle karşılarında
Mahkeme kararında, 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nun 5/1-d maddesi kapsamında sağlık tedbiri uygulanmasına hükmedildiği görülüyor. Kararın en dikkat çekici bölümü ise ebeveynlere yönelik yaptırım uyarısı.
Mahkeme, belirlenen yükümlülüklere uyulmaması durumunda anne ve babaya 3 günden 10 güne kadar tazyik hapsi uygulanabileceğini bildiriyor.
Ancak burada yanıt bekleyen önemli sorular bulunuyor. Karara konu edilen sağlık uygulamaları hangi tarihte yapılmalıydı? Aradan geçen zaman içinde çocuğun sağlık durumu ve mevcut ihtiyaçları değerlendirildi mi? Geçmişteki bir uygulamanın bugün hâlâ aynı şekilde talep edilmesinin tıbbi ve hukuki gerekçesi nedir?
Bu sorular yanıtlanmadan, aileyi hapis tehdidiyle karşı karşıya bırakmanın ne kadar ölçülü ve yerinde olduğu tartışmaya açık.
Ailenin karar hakkı nerede başlıyor, devletin müdahalesi nerede bitiyor?
Çocukların sağlığının korunması elbette devletin sorumlulukları arasındadır. Ancak bu sorumluluk yerine getirilirken ailelerin haklarının, ebeveynlerin karar yetkisinin ve hukuki güvencelerin de göz ardı edilmemesi gerekir.
Çocuğun üstün yararı ilkesi, yalnızca kamu kurumlarının talepleri üzerinden değerlendirilebilecek bir konu değildir. Her somut olayın kendi koşulları, çocuğun güncel sağlık durumu ve ailenin içinde bulunduğu şartlar dikkate alınmalıdır.
Özellikle aylar önce yaşanmış bir durum nedeniyle bugün yeni yaptırımlar gündeme getiriliyorsa, bunun gerekçesi açık ve anlaşılır biçimde ortaya konulmalıdır. Aksi hâlde vatandaş, ne zaman ve hangi koşulda yerine getirmesi gereken bir yükümlülükle karşı karşıya olduğunu dahi anlamakta zorlanabilir.
Bürokrasi vatandaşın hayatından kopmamalı
Devlet kurumlarının görevi, vatandaşın hayatını yazışmalar ve kararlar arasında sıkıştırmak değil, sorunlara zamanında ve gerçekçi çözümler üretmektir. Bir bebeğin sağlık durumuyla ilgili süreçte aylar sonra alınan kararların, güncel koşullar değerlendirilmeden uygulanmaya çalışılması ciddi bir yönetim ve koordinasyon sorunu olarak karşımıza çıkıyor.
Burada mesele yalnızca bir mahkeme kararı değil. Asıl mesele, kamu kurumlarının kendi işleyişlerini vatandaşın gerçek yaşam koşullarıyla ne ölçüde örtüştürebildiğidir.
Çocuğun sağlığını korumak kadar ailenin haklarını korumak da hukuk devletinin gereğidir. Hukuki kararların amacı insanları korkutmak değil, sorunları hakkaniyetli ve uygulanabilir çözümlerle ortadan kaldırmak olmalıdır.
Bebek büyümüş, zaman geçmiş, hayat devam etmiş. Peki bürokrasi hâlâ neden geçmişin takvimine göre hareket ediyor? Bu soruya verilecek yanıt, yalnızca söz konusu aile açısından değil, benzer süreçlerle karşılaşabilecek bütün vatandaşlar açısından önem taşıyor.
