MAHİR PANAYIR ARTIK TESCİLLİ BİR SANATÇI

MAHİR PANAYIR ARTIK TESCİLLİ BİR SANATÇI
  • 19 Kasım 2026 10:19
  • A+
    A-

Kaval ve ney yapımına yıllarını veren Mahir Panayır, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” olarak tescil edildi. Hukukçu kimliğinin yanı sıra geleneksel çalgı yapımındaki ustalığı ve geliştirdiği özgün enstrümanlarla da tanınan Panayır’ın şimdi önemli bir hedefi var: Adana’yı kaval ve ney yapımında uluslararası ölçekte tanınan bir merkez haline getirmek.

Adana’da geleneksel nefesli çalgılarımız kaval ve neyin yapımına gönül veren Mahir Panayır, uzun yıllara dayanan emeğinin karşılığını önemli bir belgeyle aldı. Kaval ve ney yapımındaki bilgi birikimi ve ustalığıyla dikkat çeken Panayır, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı” olarak tescil edildi.

Bakanlığın Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü tarafından verilen belge ve kartla birlikte Panayır, Çalgı Yapımı/Kaval alanında resmî olarak tanınan kültürel miras taşıyıcıları arasına girdi.

Bu belge, bir ustanın mesleki birikiminin tescillenmesinin yanı sıra geleneksel çalgı yapımının yaşatılması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından da önem taşıyor.

Uzun yıllar devlet hizmetinde çalışan, emekliliğinin ardından hukuk eğitimi alarak hukukçu kimliği de kazanan Panayır, bugün zamanının büyük bölümünü geleneksel nefesli çalgıların yapımına ve geliştirilmesine ayırıyor.

HUKUKÇU KİMLİĞİNDEN SANAT USTALIĞINA

Mahir Panayır’ın yaşam öyküsü, birbirinden farklı alanlarda edinilmiş deneyimlerle şekilleniyor. Gençlik yıllarında Ülkü Ocakları Başkanlığı görevinde bulunan Panayır, İktisat Fakültesindeki eğitimini sürdürürken çalışma hayatına atıldı. Yaklaşık 27 yıl üst düzey devlet memuru olarak görev yaptı.

Emekliliğinin ardından eğitim hayatını bırakmayan Panayır, Uluslararası Vizyon Üniversitesi Hukuk Fakültesini tamamlayarak hukukçu oldu.

Ancak hayatında onu farklı bir yola taşıyan tutkusu, geleneksel nefesli çalgılara duyduğu ilgi oldu. Kamu görevinden ve hukuk eğitiminden gelen birikiminin yanında kaval ve ney yapımına yönelen Panayır, zamanla bu alanda kendisini geliştirdi ve üretimlerini farklı tasarımlarla zenginleştirmeye başladı.

Bugün hem geleneksel yöntemleri yaşatıyor hem de kendi geliştirdiği enstrümanlarla bu alana yeni katkılar sunmaya çalışıyor.

ARKADAŞININ VEFATIYLA BAŞLAYAN SANAT YOLCULUĞU

Mahir Panayır’ın kaval yapımına yönelmesinde, atölyesinde birlikte çalıştığı arkadaşı Kadir Çağdaş’ın önemli bir yeri var. Kaval yapımının inceliklerini Çağdaş’ın yanında öğrenen Panayır, arkadaşının vefatının ardından onun emek verdiği atölyeyi devraldı.

Bir anlamda arkadaşından kalan mesleki mirası da sahiplenen Panayır, o günden sonra kaval yapımına daha sıkı sarıldı.

Bu süreci anlatırken, “İçinde kaybolduğum bir boşluğu burada doldurdum” diyen Panayır, atölyenin kendisi için yalnızca üretim yapılan bir yer olmadığını, aynı zamanda huzur bulduğu bir uğraşın merkezi haline geldiğini ifade ediyor.

Zamanla kaval yapımına ilişkin bilgisini derinleştiren Panayır, yalnızca geleneksel üretimle yetinmeyip farklı sesler ve tasarımlar elde edebilmek için de araştırmalar yapmaya başladı.

KAVALIN SESİNİ BELİRLEYEN AĞACIN YETİŞTİĞİ YER

Kaval yapımının sanıldığı kadar kolay olmadığını belirten Panayır’a göre iyi bir enstrümanın ortaya çıkmasında yalnızca ustanın el becerisi değil, kullanılan ağacın özellikleri de büyük önem taşıyor.

Ağacın türü, yetiştiği bölgenin iklimi, dayanıklılığı ve kurutulma süreci, kavalın hem ömrünü hem de ses karakterini etkiliyor. Panayır özellikle soğuk iklim koşullarında yetişen ağaçların kaval yapımında daha iyi sonuç verdiğini düşünüyor.

Deneyimini şu sözlerle anlatıyor:

“Üzerine kar yağmış, soğuk havada yetişmiş ağaçlardan daha sağlam kavallar çıkıyor. Sıcak yerlerde yetişen ağaçlar zamanla kendini salar, bu da enstrümanın dayanıklılığını azaltır.”

Panayır’a göre iyi bir kavalın ortaya çıkması, ağacın doğru seçilmesiyle başlıyor. Ardından kurutma, gövdenin işlenmesi, deliklerin açılması ve ses ayarı gibi birbirini tamamlayan aşamalar geliyor. Her aşamada gösterilen özen, ortaya çıkan enstrümanın kalitesini doğrudan etkiliyor.

Bu nedenle kaval yapımında geleneksel bilgi ve tecrübeyi üretimin merkezinde tutuyor.

GELENEKSEL USTALIĞA AR-GE DOKUNUŞU

Mahir Panayır’ın çalışmalarını farklı kılan yönlerden biri de geleneksel çalgı yapımını araştırma ve geliştirme çalışmalarıyla bir arada yürütmesi.

Kaval ve ney üretiminde alışılmış malzemelerin ve tasarımların dışına çıkarak farklı seçenekler üzerinde çalışan Panayır, geleneksel enstrümanların karakteristik ses özelliklerini korurken yeni tasarımlar geliştirmeyi amaçlıyor.

Bu çalışmalar kapsamında ortaya çıkardığı kaval ve neyler, ünlü ney sanatçısı Ömer Faruk Tekbilek’in de aralarında bulunduğu Türkiye’nin tanınmış ney ve kaval sanatçıları tarafından denendi ve beğeni gördü.

Yurt içinden ve yurt dışından siparişler alan Panayır, gelen talepleri karşılamanın yanı sıra yeni enstrümanlar ve üretim teknikleri üzerinde de çalışmayı sürdürüyor.

Son dönemde geliştirdiği özel kaval tasarımına ise “Turani Kaval” adını verdi. Panayır, bu tasarımla geleneksel kaval yapımına kendi yorumunu katarken, çalgı yapımında yeni bir çizgi oluşturmayı hedefliyor.

BAKANLIK KARTI NE ANLAMA GELİYOR?

Kültür ve Turizm Bakanlığı Yaşayan Miras ve Kültürel Etkinlikler Genel Müdürlüğü tarafından verilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı Kartı, geleneksel sanat ve zanaat alanlarında bilgi, beceri ve ustalık sahibi kişilerin resmî olarak tanınmasını sağlıyor.

Daha önce Sanatçı Tanıtma Kartı olarak bilinen uygulama kapsamında ustalar, Bakanlığa bağlı Halk Kültürü Bilgi ve Belge Merkezi bünyesinde kayıt altına alınıyor.

Bu statüye sahip sanatçılar, Bakanlığın düzenlediği festival, sergi, panayır ve çeşitli kültürel etkinliklerde yer alma imkânı bulabiliyor. Ulusal ve uluslararası tanıtım programlarına katılım da geleneksel sanatların daha geniş kitlelere ulaşmasına katkı sağlıyor.

Çalgı yapımcılığı alanında bu unvanın verilmesinde ise ustanın üretimini aktif olarak sürdürmesi, geleneksel malzeme ve tekniklere hâkim olması, yaptığı enstrümanların ses ve akort özelliklerini bilmesi ve bu alandaki bilgi birikiminin aktarılmasına katkıda bulunması gibi kriterler önem taşıyor.

Mahir Panayır’ın bu kapsamda tescil edilmesi, yalnızca kendisi açısından değil, Adana’da geleneksel çalgı yapımcılığının tanıtılması bakımından da önemli bir gelişme.

ŞİMDİ SIRA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ’NDE!

Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan aldığı tescil belgesiyle önemli bir aşamayı geride bırakan Mahir Panayır’ın önünde şimdi daha büyük bir hedef bulunuyor: Adana’yı kaval ve ney yapımında tanınan, üretim ve tanıtım faaliyetleriyle öne çıkan bir merkez haline getirmek.

Panayır’ın yıllar içinde edindiği bilgi birikimi, geliştirdiği özgün tasarımlar ve yurt içinden olduğu kadar yurt dışından da aldığı siparişler, bu hedefin hayata geçirilmesi için önemli bir potansiyel ortaya koyuyor.

Ancak geleneksel sanatların uluslararası alanda tanınması, yalnızca ustaların kişisel çabalarıyla kolayca gerçekleşebilecek bir süreç değil. Üretimin yanında tanıtım, eğitim, sergileme ve kültürel etkinliklerin de desteklenmesi gerekiyor. Bunun için uygun mekânlara ve kurumsal iş birliğine ihtiyaç var.

İşte bu noktada Adana Büyükşehir Belediyesi’ne önemli bir görev düşüyor.

Belediyenin tarihî Tepebağ bölgesinde restorasyonunu gerçekleştirdiği konaklardan birinin Mahir Panayır’a tahsis edilmesi, değerlendirilmesi gereken bir öneri olarak öne çıkıyor.

Böyle bir mekân, Panayır’ın kaval ve ney üretimini daha uygun koşullarda sürdürmesine imkân sağlayabilir. Üstelik burası yalnızca bir atölye olarak da düşünülmemeli.

Geleneksel çalgıların nasıl yapıldığının ziyaretçilere gösterildiği, gençlerin bu sanatla tanıştığı, atölye çalışmalarının düzenlendiği ve usta-çırak ilişkisinin yaşatıldığı bir kültür merkezi oluşturulabilir. Böylece hem Panayır’ın bilgi ve tecrübesi daha geniş kitlelere ulaşır hem de tarihî Tepebağ bölgesi yeni bir kültürel işlev kazanır.

Adana denildiğinde akla tarım, sanayi ve gastronominin yanı sıra sanat ve kültürel mirasın da gelmesi gerekiyor. Kentin sahip olduğu değerleri korumak kadar, bunları yeni kuşaklara tanıtmak ve uluslararası alanda görünür kılmak da önemli.

Mahir Panayır’ın Bakanlık tarafından tescil edilmesi bu açıdan değerli bir fırsat. Şimdi yapılması gereken, bir ustanın yıllar içinde verdiği emeği yalnızca kişisel bir başarı olarak bırakmayıp Adana’nın kültürel kazanımına dönüştürmek.

Kaval ve ney, bu toprakların kültürünü ve sesini taşıyan iki önemli enstrüman. Bu geleneği yaşatmak için emek veren bir ustanın desteklenmesi, aynı zamanda Adana’nın kültür hayatına yapılacak bir yatırım anlamına geliyor.

Mahir Panayır ustalığıyla önemli bir kapıyı araladı. Şimdi sıra, bu emeği Adana’nın ortak değerine dönüştürecek desteğin verilmesinde.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Yeni Slow Radyo Yüz Ağdası